KEDİ BAKIMI - BESLENMESİ - HASTALIKLARI KEDİ BAKIMI  -  BESLENMESİ - HASTALIKLARI YENİ KEDİ SAHİBİ OLMAK   Yetişkin ya da yavru bir kedi sahibi olmadan önce yapmanız gereken öncelikle kendi yaşam şartlarınızı gözden geçirmektir. Kedi edinmeden önce kedinin kişiliği, yaşı, görünüşü ve evde bulunan diğer evcil hayvanların türü değerlendirmeniz gereken kriterlerdir. Eğer daha önce hiç kedi sahibi olmadıysanız sahiplenmeden önce yeni kedinize bakmak için neler yapamanız gerektiği hakkında bilgi edinmelisiniz. Sahip olacağım kedi kaç yaşında ve hangi ırktan olmalı ? Kedi seçiminde öncelikle  yavru, ergen ya da yetişkin olan kedilerden hangisini eve alacağınıza karar vermelisiniz. Genellikle yavrular meraklı, oyuncu ve enerjik olurlar; onların büyüme safhalarını gözlemleyebilir ve kişiliklerinin gelişiminde rol alabilirsiniz. Aynı zamanda yavru kediler hali hazırda evinizde yaşayan diğer evcil hayvanlarca daha kolay kabul görür. Yetişkin bir kedinin kişiliği oturmuştur, bu durumda  ev şartlarında nasıl bir kedi istediğiniz hakkında daha net fikir sahibi olabilirsiniz. Yetişkin kediler genellikle yavru ve ergenlikteki kedilerden daha az ilgiye ihtiyaç duyarlar. Karar vermeniz gereken ikinci şey seçeceğiniz kedinin ırkının saf ya da melez oluşudur. Melez ırklı kediler ve safkan kedilerin ikisi de mükemmel birer dost olurlar. Saf ırktan bir yavru ya da yetişkin kedi edinmenin en büyük avantajı  boyut, görünüm ve kişilik özelliklerinin o ırka ait profil özelliklerine benzerlik göstermesidir. Melez ırklı bir yavruda, kedinin yetişkin haline gelinceki boyutu ve görünüşünü tam olarak tahmin edemezsiniz. Bu değerlendirmelirin tümü sizin kişisel seçimlerinize dayanmaktadır. Açıkçası yeni bir kedi sahiplenmede en önemli faktör kedinin ne kadar sağlıklı olduğudur. Bir kedinin sağlıklı ve iyi huylu olduğunu nasıl anlarım? Kedinin sağlık durumunun iyi olduğu ve huyu hakkında gözle görülebilen bir çok indikatör vardır. Sağlıklı kedilerin gözleri temiz, parlak, akıntı ise çok az ya da hiç olmamalıdır ve burunları temiz olmalıdır. Gözlerde ki akıntı, hapşırma veya burun akıntısı solunum yolu isnfeksiyonunu gösterir. Kedinin kulaklarının içi temiz olmalı ve herhangi bir akıntı olmamalıdır. Kulak kanalında bulunan siyah, yapışkan akıntı genellikle kulak uyuzunu gösterir; irin benzeri akıntılar ise kulak kanalında bakteriyel yada mantar enfeksiyonu olduğunda görülebilir. Ağız ve diş etleri pembe renkte olmalı, ülser yada yaraya ait belirtiler olmamalıdır. Kedinin tüyleri parlak ve düz olmalı, deri üzerinde tüy dökülmeleri, kuruluk ve dış parazitlere yönelik belirti olmamalıdır. Kedi çok zayıf olmamalı veya karnı dışarı doğru çıkıntılı olmamalıdır her iki durumda iç parazitlerin ya da diğer sağlık problemlerinin varlığını gösterebilmektedir. Eğer mümkünse kedinin dışkısının normal ve şekilli olduğundan emin olunmalıdır. Kedi insanlarla ilişkisinde rahat olmalıdır. Fiziksel olarak sağlıklı olan yavrular aktif, canlı, neşeli ve oyuncu olurlar. Kaçan ve bir yerlere saklanmaya çalışan kediler veya zayıf  ve normalden fazla uyuyan kedilerin sağlık problemleri olabileceğini unutmayın. Kum kabı ve mama kaplarını nasıl seçmeliyim ? Yeni kedinizi eve getirmeden önce gerekli olan temel koşullara sahip olduğunuzdan emin olun. Öncelikle kedinizin kum kabına erişimi kolay olmalıdır. Kediler doğuştan titiz olurlar ve çoğu iç güdüsel olarak kum kabını kullanır. Kum kabı basit ya da abartılı olabilir fakat kedilerin çoğu basit ve kapağı olmayan kum kaplarını tercih ederler. Unutmayın ki yavru kediler girişi kolay olması açısından alçak kaplara gereksinim duyarlar. Kokusuz ve yapısı kaliteli olan kumlar coğu kedi tarafından  tercih edilir. İlk olarak kum ve kum kabının tipini siz belirleyeceksiniz, daha sonra kediniz tercihlerini belli edecektir. Kum kabını ve kum kabının çevresini temiz tutmaya özen gösterin ve kumu sık sık temizleyin. Kediler temiz olmayan kumdan kaçınırlar. Aynı zamanda, sadece bir tane kum kabı bulundurmak yeterli olmayabilir. Hayvan davranış bilimi uzmanları sahip olduğunuz kedi sayısı kadar kum kabı artı bir kap daha bulundurmayı önermektedir. Örneğin, eğer iki kediniz varsa üç tane kum kabınız olmalı. Yeni kediniz kendine ait ayrı mama ve su kabına ihtiyaç duyar, bu kapları  kontaminasyonu önlemek amacıyla kum kabı alanından uzak tutunuz. Mamave su kaplarının temiz, içeriklerinin de taze tutulması önemlidir. Kediler uzun süre kalmış bayat mamayı ve eskimiş suyu red ederler. Tırmalama tahtasına ihtiyacım olacak mı? Eşyaları tırmalamak kediler için doğal bir işaretleme davranışı olduğundan  bunu durdurmak ya da engellemek çok zordur.  Ancak kediler tırmalama tahtası gibi uygun objelere ilgi duyarlar. Kedinizin tırmaladığı metaryali ve bölgeyi tespit ettikten sonra ona uygun tırmalama düzeneğini seçip, satın alabilirsiniz. Örneğin perdeleri tırmalayan kediler için dikey tahtalar iyi bir seçim olacaktır. Fakat yatay hareketle halıları tırmalamayı seven kediler yassı tahtaları kullanacaklardır. Perdeleri tırmalayan bir kedi büyük bir ihtimalle duvar yada kapıya takılabilen ve uzunlamasına asılabileceği dikey tahtayı tercih eder. Kedinizi yeni tırmalama alanına ya da tahtasına getirin ve tırmalama tahtasını kullanması için onu ödüllendirin. Yeni kedimi ne ile beslemeliyim ? İlk defa kedi sahibi olduğunuzda neyle, ne kadar, ne sıklıkla onu besleyeceğiniz en sık kaygı duyulan konudur. Öncelikle yeni kedinizin daha önce ne yediğini öğrenmelisiniz. Eski diyetine devam etmek istemiyorsanız bile yeni mamasına yavaş yavaş geçerken eski mamasından da vermeye devam etmelisiniz. Kuru ya da konserve mamadan hangisini seçerseniz seçin bu ürünlerin belirli standartlara uygun olduğundan emin olun. Mama paketlerinin üzerinde bu tarz bilgiler bulunmalıdır. Eğer kediniz iyi standartlarda bir mama yiyorsa onun uygun vitamin ve mineraller desteğini aldığından emin olabilirsiniz. Böyle bir durumda dışarıdan vitamin ve mineral desteğine gerek yoktur. Aslında Veteriner Hekim’in onayı olmadan yapılan ilaveler kedinize zarar verebilirl. Tüy bakımını nasıl yapmalıyım? Kediniz daha küçükken tüylerini taramaya başlarsanız kediniz bu prosedüre daha kolay alışır. Kediniz taranmayı ona keyif verici bir rutin olarak benimseyerek büyüyecektir. Her kedi sahibi için iyi bir fırça ve çelikten bir tarak gereklidir. Kedinizi düzenli olarak fırçalar ya da tararsanız  onun tüylerini temiz, parlak ve düzgün bir şekilde koruyabilirsiniz. Taranma sırasında kaybedilen herhangi bir tüy eşyalar üzerine uçuşmaz ve kediniz gastrointestinal sistemine giden tüylerle oluşan tüy yumaklarıyla da çok daha az sorun yaşar. Kedinizi düzenli olarak taramanın diğer bir faydası da onun derisini parazitlere yada hastalıklara karşı inceleme fırsatı bulmanız olacaktır. İyi bir tırnak makası da yine herhangi bir kedi sahibinin sahip olması gereken bir eşyadır. Düzenli olarak tırnakların kesilmesi keskin tırnaklardan dolayı oluşan hasarların azalmasını sağlar ve uzayan tırnakların taban yastığına batarak enfeksiyona neden olmasını önler. Eğer bu uygulamaya erken yaşta başlarsanız kediniz yaşlandıkça daha kolaylaşacaktır. Veteriner Hekiminizden tırnakların nasıl kesildiğini size göstermesini istemelisiniz. Kedimi ne zaman kısırlaştırmalıyım ? Genelde kediler altı aylık yaşa ulaştıklarında kısırlaştırılabilirler. Ancak bazı Veteriner  Hekimler olası hamilelik durumunu engellemek için daha erken yaşta da operasyonu tavsiye edebilir. Dişi kedilerin kısırlaştırılması – ovaryohisterektomi- dişi üreme organlarının              ( yumurtalıklar, yumurta yolu ve rahim) cerrahi olarak alınmasıdır. Yetiştiricilikte kullanılmayacaksa her dişi kedi için tavsiye edilen bir prosedürdür.  Artan populasyonun azalmasına yardım etmenin yanında dişi kedinin üreme organlarının  alınması kızgınlık ile ortaya çıkan bağırma gibi davranışları ortadan kaldırır. Kısırlaştırma aynı zamanda meme kanserine yakalanma riskini de oldukça azaltmaktadır. Erkek kedilerin kısırlaştırlması- kastrasyon – erkek üreme organlarının (testisler, epididymis ve vas deferens’in kısımları) cerrahi olarak alınmasıdır. Dişilerin hamile kalmasını önlemenin yanında faydaları erkeklerin aşırı agresifliğinin azalması, idrarla işaretleme ve idrarda ki kötü kokunun engellenmesidir.   Kedi Lösemi Vİrüsü        Yazdır         E-posta grikedi.jpgÖzellikle sokakta yaşayan kedilerde görülen, bulaşıcı ve ölümcül nitelikteki kedi lösemi virüsü enfeksiyonu hakkında en sık sorulan sorular ve yanıtları Kedi Lösemi Virüsü ( FeLV)        Kedi Lösemi Virüsü (FeLV), günümüzde evcil kedilerde öldürücü nitelikte hastalık oluşturan bir retrovirüstür.   FeLV kediden kediye nasıl bulaşır?    Kedi lösemi virüsü, enfekte hayvanın salya, göz yaşı ve muhtemelen idrar ve dışkısı ile dışarı atılır. Etkin bir bulaşma için ısırık yarası ya da uzun süreli kedi ile kedi kontağı olması gereklidir, çünkü virus sıcak ve kuru ortamda hızlı bir şekilde inaktive olur. Bir kedi FeLV Enfeksiyonu ile ne kadar süre yaşayabilir?    FeLV hastası olan bir kedi, hastalık teşhis edildiğin de, hastalığın hangi safhada olduğuna bağlı olarak, birkaç haftadan birkaç aya kadar yaşayabilir. Kediler FeLV’ ne karşı bağışıklık kazanabilirler mi?    Virüsle karşılaşan yetişkin kedilerin belirli bir kısmında bağışıklık gelişmiştir ve devamlı olarak viremik hale geçmemişlerdir ( virüsü kan ve kemik iliğinde belirsiz olarak taşırlar ). Genellikle bu kediler normal yaşam sürelerinin sonuna kadar yaşarlar. Bununla birlikte, bazılarında virüs, değişken zaman dilimlerinde etkinliğini kaybetmiş olarak, vücutta bir yerde kalabilir. Böylece kediler strese maruz kaldıktan ya da bağışıklık sistemlerini baskılayan ilaçlarla tedavi gördükten bir süre sonra, FeLV’ nün birden ortaya çıkıp, hastalık oluşturabileceği düşünülebilinir. Eğer kedimiz FeLV hastası ise bize, çocuklarımıza ya da köpeğimize bu hastalık geçer mi?    FeLV ’ünün insanlara geçme ve hastalık oluşturma ihtimali tamamen inkâr edilemese de, on yıllık yoğun araştırmalara rağmen halen geçişin olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmamaktadır. Aynı zamanda insanlarda AİDS ile FeLV arasında bilinen bir benzerlik yoktur. FeLV’ nün insan hücre kültüründe üreyebildiği doğrudur; bu durum insanlarda hastalık oluşturmayan diğer enfeksiyöz hastalık etkenleri içinde aynıdır. Keza FeLV’ ünün köpekler tarafından taşındığı ya da herhangi bir hastalığa neden olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır.               KLİNİK BELİRTİLER      Klinik belirtiler nelerdir?      FeLV’ ünden dolayı en sık rastlanılan klinik belirtiler anemi, sarılık, depresyon, kilo kaybı, iştah azalması, ishal ve kabızlık, dışkıda kan, büyümüş lenf yumruları, güç solunum, kuvvette azalma, aşırı su içme ve idrar yapma, fötusun resorpsiyonu, düşük yapma, infertilite, yavruların zayıf ve güçsüz doğması ve panleukopeni ( kedi gençlik hastalığı ) benzeri sendromu kapsar. Aynı zamanda FeLV kedinin enfeksiyöz hastalık etkenlerini savuşturma yeteneğine de zarar verir, bu durumda neredeyse her şiddetli, kronik hastalık veteriner hekimin FeLV’ nden şüphe etmesine yol açar.  FeLV ile enfekte olan bazı kediler kanser olurlar. Bu kedilerde tümör kitleleri solunum güçlüğü, ishalle birlikte görülen barsak yangısı, kusma veya kabızlık; karaciğer ya da böbrek hastalığı; gözlerde bulanıklık; ve nörolojik anormallikler gibi problemlere neden olur.  FeLV TESTLERİ VE YORUMLARI        FeLV test sonuçları ne anlam taşımaktadır?    En sık kullanılan iki tip FeLV testi mevcuttur ; ELISA, (veya kit testi, veteriner kliniklerinde kolaylıkla uygulanabilen test) ve IFA ( Aynı zamanda slide test yada Hardy Test, özel  laboratuarda uygulanabilen test). Her iki testte virüsün kan dolaşımında  yada, kan serumunda (ELISA testi) dolaşan veya enfekte beyaz kan hücrelerinin (IFA testi) içinde bulunan protein kısmını bulur. Positif yada negatif testin yorumu veteriner hekimin bu iki testten hangisini seçmiş olduğuna bağlıdır. Kedi lösemi virüsü, enfeksiyonun iki farklı safhası sırasında kanda mevcut bulunur ( virem, olarak adlandırılan durum ). ELISA testi birincil viremiyi tespit eder – kemik iliği enfekte olmadan önceki safha, kedi bağışıklık sisteminin halen virüsü yenme şansı vardır. ELISA testi aynı zamanda ikincil viremi safhasındaki virüsü de tespit edebilir – virüsün kemik iliğine hücum etmiş, böylece kedide ömür boyu ayak basacak sabit yeri edinmiştir. ELISA testi ile karşılaştırıldığında, IFA testi başlıca ikincil safhada bulunan virüsleri tespit eder. Enfeksiyon bir kez bu safhaya ilerlediğinde, ‘’geri dönüş noktasını’’ geçmiş olur. Bu nedenle, IFA  sonucu pozitif çıkan  kedilerin çoğu, hayatları boyunca pozitif kalırlar. Bu kediler ki bunların çoğu ELISA-pozitiftir, FeLV’ ünü tükürükleriyle etrafa saçarak diğer kediler için enfeksiyon kaynağı oluştururlar. Negatif sonuç veren FeLV testi, ne FeLV’ne karşı bağışıklığı ne de kedinin hiç virüsle karşılaşmadığını ifade eder ( bu virüse karşı oluşan antikor için değil, virüs için yapılan bir testtir ). Negatif sonuç:    1. FeLV ile hiç karşılaşmayan  ( hepimizin umduğu durum)    2. Testin tespit edebileceği safhanın daha erken bir döneminde, inkübasyonda (beklemede)  olan virüsün mevcut olduğu ( bu kediler daha sonra pozitif test sonucuna sahip olabilirler)    3. Bir önceki enfeksiyonu yenerek, devamlı viremik hale geçmeyen    4. Daha önceden virüs ile enfekte olan ve hastalığa yakalanan, fakat bazı nedenlerden dolayı test yapıldığında kan dolaşımında virüs bulunmayan kediler de çıkabilir. ELISA testleri aynı zamanda tükürük ve göz yaşı salgılarında bulunan virüsleri da saptayabilir. Testlerde bazı değişkenlik seviyeleri mevcuttur ve bazı pozitif hayvanlar gözden kaçırabilinir. Bu durumda tükürük ve gözyaşı testleri beklide sonucu belirlemede ( örn..evde yada barınakta belli sayıda olan kedilerde FeLV olup olmadığını tespit etmede) ve test için kan örneği almanın zor olduğu kedilerde en iyi seçilmiş testlerdir. Kedim için iki farklı test sonucu aldım. Bu ne anlama gelir?    Oldukça sık rastlanılan bu problem ‘çelişen test sonuçları’ olarak adlandırılır. Yukarıda da belirtildiği gibi, IFA ve ELISA testlerinin her ikisi de kedilerin kanın da bulunan , fakat kanın farklı bölümlerindeki FeLV’ nü tespit ederler ( serum ve beyaz kan hücreleri gibi). Eğer kedi aynı anda ELISA pozitif ve IFA negatif ise, bu durumda virüs ELISA ile tespit edilebilen ve genellikle IFA’nın tespit edemediği birincil viremi safhasındadır.  Aynı test ile iki farklı zamanda test edilen kedi, farklı sonuçlarla karşılaşabilir, özellikle ELISA testinde pozitif test sonucu sekiz hafta sonra test tekrarlandığında negatif olarak değişebilir. Bu durum kedinin virüsün yayılmasını başarılı bir şekilde kısıtladığını ve böylece virüsün hiçbir zaman ikincil viremi safhasına geçemeyeceğini gösterir. Bazı sağlıklı kediler uzun bir süre ELISA-pozitif, IFA-negatif kalabilirler. Bu kediler FeLV’ nü hala sekesterleşmiş enfeksiyon halinde taşırlar fakat tükürükleriyle görünüşte virüsü saçmazlar ve böylece virüsü diğer kedi dostlarına taşımamış olurlar. Aynı zamanda hastalığın erken döneminde IFA- negatif olan bir kedinin daha sonra pozitif hale geçmesi olasıdır. Bir kere IFA- pozitif hale gelen kedi,genellikle hayatı boyunca pozitif kalır ( kalıcı viremi). Ne zaman testler arasında uyuşmazlık olursa, testlerden biri kesin sonucun belirlenmesi için tekrarlanmalıdır. Sonuç olarak, iki testin sonuçları birbirine uyumlu olmadığında, bir tanesinin yanlış sonuç verme şansı vardır. Testlerin % 100’ ünün doğru olmadığı bir gerçektir fakat doğru olmayan test sonucu alma ihtimalinizin oluşu bütün umutlarınızı bağlıyacağınız bir durum değildir. Kedimin FeLV test sonucu pozitif çıktı fakat gayet sağlıklı görünüyor. Bu durumda kedim hastalanıp, ölebilir mi?       Ardı ardına uygulanan iki yada daha fazla testlerde kedinizin pozitif olduğunu doğrulansa bile bu durum kedinizin muhakkak öleceği anlamına gelmez. FeLV – pozitif olup sağlıklı görünen kediler, belirli bir yaşam süresi tahmin etmek imkansız olsa da birkaç aydan birkaç yıla kadar yaşayabilirler. Bu durumdaki kediler muhtemelen virüsü saçarak diğer kedilerinde enfekte olmasına sebep olurlar, bununla birlikte sizlerin hastalığın yayılma şansını azaltmak için önlemler almanız gerekmektedir. Ek olarak, vücudun virüse karşı verdiği reaksiyon, FeLV hastalığının başlıca problemlerinden vücudu korur fakat yine virüsün neden olabileceği bağışıklık sisteminin baskılanmasından koruyamaz. Böylece kediniz diğer enfeksiyöz hastalıklara karşı daha duyarlı hale gelebilir ve daha dikkatli izlenmeye gerek duyar, hastalık apaçık oluşmadan tedaviye başlanmalıdır. TEDAVİ        Bu hastalığın tedavisi var mı?    Günümüzde FeLV enfeksiyonunun tedavisi bulunmamaktadır. Bir takım kemoterapötik ilaçlar geliştirilmiştir ve kedide mevcut olan hastalığın tipine ve kedinin fiziksel kondisyonuna dayalı olarak bu ilaçlar bazı vakalarda geçici iyileşme sağlamaktadır. Bu ilaç tedavileri kedinin birkaç haftadan birkaç aya değişen süre zarfında yaşamına oldukça sağlıklı şekilde devam etmesine olanak sağlar. Bununla birlikte bu uygulamaların kalıcı tedaviler değil, sadece hastalık belirtilerini azaltıcı uygulamalar olduğu anlaşılmalıdır. Kemoterapötik ilaçlar oldukça güçlüdür ve hastayı aşırı ilaç yüklemesinden korumak için etkileri çok dikkatli olarak izlenmelidir. FeLV enfeksiyonun tedavisinde interferonuda kapsayan bir çok anti-viral bileşimler kullanılabilir. Halen üzerinde araştırmalara devam edilen bu bileşimler, kematerapötik ajanlardan daha güvenli olmaktadır ve halen kedinin kanında mevcut olan virüs miktarını azaltabilmekte, hastalığın klinik belirtilerinin ortaya çıkma süresini de uzatabilmektedirler. Henüz anti-viral bileşimler FeLV enfeksiyonu yada hastalığı için kesin tedavi oluşturamamaktadır. Sürmekte olan ek araştırmaların FeLV hastalığını tedavi edecek anti- viral terapileri üreteceğini umuyoruz. Yüksek miktarlarda C vitamini verilmesi FeLV’ ne karşı etkili olur mu?    Lösemili kedilerin tedavisinde vitamin C’ nin etkili olduğuna dair hiçbir bilimsel araştırma bulunmamaktadır. Kedi viral rhinotrahitis, köpek gençlik hastalığı ve insanlarda solunum yolu enfeksiyonlarında yapılan kontrollü çalışmalar yüksek dozlarda vitamin C uygulamasının etkili olmadığını göstermiştir. Tabiî ki, multivitamin ve mineral katkıları hasta ve düzenli olarak yemek yemeyen hayvanlar için yararlı olabilmektedir, bununa birlikte bu tür katkıların belirli dozlarda hastalığı tedavi edeceği iddiasını destekleyen çok az delil bulunmaktadır. Hayvan sağlığına genel destek sağlamasının yanı sıra, vitamin ve mineral katkıları, kanımızca barınaklarda FeLV’ nün saçılmasını önlemede ve kedinin enfeksiyonunu tedavi etmede kesinlikle etkili değildir. Madem FeLV enfeksiyonu için bir tedavi yok o zaman Veteriner Hekimim neden steroyid tedavisi yapmak istedi?    Steroyid ( prednisolon gibi) ile yapılan terapiler kan dolaşımında bulunan beyaz kan hücrelerinin ( lemfositler) sayısını azaltmada etkili olurlar. Lösemili bir kedi kan dolaşımında yüksek miktarlarda anormal ( kanserli) lemfositlere sahiptir; bu nedenle steroyid tedavisi bunların yok edilmesine yardımcı olur. Aynı zamanda Prednisolon, FeLV’ nün sebep olduğu bazı katı tümörlerin (lenfosarkom gibi) hücrelerine karşı direkt olarak etkili olabilmektedir. Ayrıca steroyidler normalde yaşlanan kırmızı kan hücrelerinin yıkımlanmasından sorumlu olan hücreleri de yok ederler; bu etkileri anemi ile savaşa ve sıklıkla FeLV’ ne eşlik eden aşırı kırmızı kan hücresi yıkımına yardımcı olabilmektedir. Steroyidler ve FeLV her ikisi de bağışıklık sistemini baskıladığından, steroyid terapisine davam eden FeLV- pozitif kedinin  özellikle diğer hastalıklara karşı savunmasız olduğunu hatırlamak oldukça önemlidir. KORUNMA      Kedimi FeLV’ den koruyan bir aşı var mı?    Kedinizin FeLV enfeksiyonuna karşı korunmasına yardımcı olabilen birçok aşı bulunmaktadır. Aşılar farklı metotlarla üretilirler ve ya inaktive edilmiş tüm virüsü (ölü) yada virüsün bir protein parçasını içerirler. Her iki tip aşıda da koruma prensibi aynıdır. FeLV aşıları güvenli midir?    FeLV aşıları, kedilerde genelde kullanılan diğer aşılar kadar güvenlidir. Hayvanlar ve insanlarda kullanılan diğer aşılarda olduğu gibi, oldukça küçük sayıdaki aşılamalarda aşıya karşı bazı reaksiyonlar oluşabilmektedir. FeLV aşısı ile aşılanan kedilerin büyük çoğunluğu hiçbir reaksiyonla karşılaşmamaktadır. Sık olarak, kediniz aşılamadan birkaç saat yada bir  iki gün sonraya kadar biraz kırıklık hisseder. Nadir durumlarda, aşının bileşenlerinden birine, ateş, ishal ve halsizlikle sonuçlanan, alerjik bir reaksiyon gelişebilir. Bu alerjik reaksiyon Veteriner Hekiminiz tarafından tedavi edilebilir. Kedi FeLV aşıları nasıl etki eder?    Aşılı kediniz virüs ile karşılaştığında, FeLV aşıları inatçı FeLV enfeksiyonlarından korunmada oldukça etkilidir. Hiçbir aşı % 100 etkinliğe sahip değildir ve bu FeLV aşısı içinde doğrudur. Bu aşılar tarafından oluşturulan immun yanıt virüsle karşılanan kedilerin çoğunu virüs enfeksiyonundan koruyacaktır. Kedi lösemi virüsü ile karşılaşan aşılı kedide sıklıkla transient viremi (geçici olarak 12 haftaya kadar FeLV pozitif hale gelir) gelişir, fakat aşı tarafında oluşturulan immun yanıt virüsü kedinin klinikman hastalanmıyacağı şekilde kontrol altına alır. Ne yazık ki çok az bir orandaki FeLV aşılı kedi, FeLV ile karşılaşmada virüse karşı korunamazlar. Kedim kaç yaşında FeLV için aşılanmalıdır?    Yavru kediler sekiz ila on haftalık yaşa ulaştıklarında  ilk olarak ve ilk aşılamadan üç ila dört hafta sonrada ikinci doz ile iki kez aşılanmalıdırlar. Enfeksiyon riski olduğunda kedi FeLV’ ye karşı yılda bir kez aşılanmalıdır. Eğer kedim aşılanırsa, FeLV- pozitif bir kediyle yaşaması güvenli olur mu?    FeLV aşıları % 100 etkili değildir ve bu yüzden aşılı kedi, kalıcı olarak enfekte olan ( FeLV- pozitif kedi) kediyle aynı evde yaşarsa bir derece risk oluşur. FeLV- pozitif kedilerin aşılı olsalar bile FeLV-negatif kedilerle aynı evde yaşamaması tavsiye edilir. FeLV’ne karşı aşılanan kedinin, FeLV ile karşılaşma durumunda, aşılanmamış olana göre çok daha fazla başarılı direniş gösterme şansı vardır. Aşı, FeLV’ nü tespit eden testleri etkiler mi?    Hayır, aşı ELISA yada IFA testlerinden ikisini de etkilemez. Aşılar canlı virüs içermezler ve testler virüse ait belirli bir proteini belirlerler. FeLV’ ne karşı oluşan antikorlar, aşılama sonucu üretilirler ve teşhis için kullanılan testler ile bulunamazlar. Aşı Sarkomları        Yazdır         E-posta 25037265.jpgKedilerde aşıların uygulandığı bölgelerde oluşan kötü huylu tümörlerden(sarkomlar) korunabilmek için her kedi risk altında olduğu hastalıklara karşı aşılanmalıdır. AŞILAR VE SARKOMLAR Kedilerine en iyi şekilde bakmak isteyenlerin iki ana isteği vardır; birincisi, kedimizi bir çok önemli ve ölümcül hastalıktan korumak; ikincisi, onları zarar görecekleri şeylerden uzak tutmaktır. Bu ikisini aynı anda sağlayabilmek oldukça kolay görünmektedir. Ne yazık ki,  çok az medikal prosedür tamamen risksizdir, ve bazen de normalde iyileştirici olan prosedürler kedinize zarar verebilir. Aşı uygulamaları ve sarkomlar ( spesifik kanser tipleri) arasındaki ilişki buna bir örnektir. Bu yeni bir şey mi ? Sarkomlar, kedilerde yeni bir kanser formu değildir. Fakat 1991’de, Veteriner Hekimler, kedilerin vücutlarında genelde aşıların uygulanmakta olduğu bölgelerde, beklenenden fazla oranda sarkomların oluştuğunu fark etmeye başlamışlardır. Akabinde aşı uygulamaları ile sarkom oluşumu arasında bir bağ olduğu tespit edildi. Bir çok kedi sarkomu herhangi bir yönden aşılarla bağlantılı değildir, bağlantılı olanlar ise çok nadir görülmektedir fakat yinede Veteriner Hekimler oldukça endişe etmektedir. Aşı uygulanan bölgede kedimin vücudunda bir şişlik buldum. Şimdi ne olacak? Aşının uygulandığı bölgede, deri altında küçük, ağrısız ve sert bir şişliğin oluşması oldukça sık görülür. Bu şişlik neredeyse her zaman önemsizdir ve birkaç hafta içinde kaybolur. Fakat nadiren, bu şişlik sarkoma dönüşebilir. Veteriner Hekiminiz güvende olmak için, aşılamadan birkaç ay sonraya kadar aşı bölgesini periyodik olarak kontrol etmenizi önerecektir. Eğer bir şişlik tespit ederseniz, en kısa zamanda Veteriner Hekiminizle temas kurmalısınız. Eğer aşağıdakilerden herhangi birisi doğrulanırsa, şişlikten alınan küçük bir örnek teşhis için laboratuara gönderilecektir: ·       Aşılamanın üzerinden üç aydan fazla zaman geçmiş ve şişlik hala mevcutsa ·       Çapı iki santimetreden daha büyükse ( yaklaşık zeytin büyüklüğünde) ·       Aşılamadan bir ay sonra boyutunda artış oluyorsa Eğer şişliğin bir sarkom olduğu tespit edilirse Veteriner Hekiminiz sizi tedavi hakkında bilgilendirecektir. Eğer aşılar probleme neden oluyorsa, neden onları kullanıyoruz? Kedilerinin sağlıklı olması için çaba gösteren kedi sahipleri, rahatsız edici bu konu hakkında oldukça endişe etmektedir, bir çoğu aşı uygulamalarını tamamen bırakmaktadır. SONUÇ? Her şeye rağmen, bu kedi sahipleri aşı risklerini öne sürerek kedilerini ölümcül hastalıklara karşı büyük riske girecekleri bir pozisyona sokmaktadır ve Kuduz hastalığı göz önüne alındığında insan sağlığı da riske atılmış olmaktadır. Sonuç olarak ne yapılmalıdır? Aşılara bağlı sarkomlar oldukça az görülmesine rağmen, problem kedi aşısı üreticileri ve Veteriner Hekimler tarafından emsalsiz bir ilgi ve dikkatin gösterilmesidir. Bu ikilemi çözmek için Veteriner Hekim Organizasyonları çalışmaktadır. Bu gurup, oldukça önemli insan ve finansal kaynakları, aşılara bağlı sarkomların nedenlerini ve en etkili tedavi yöntemlerini bulmada kullanmaktadır. Yapmamız gereken şey nedir? Bu sorun çözülene kadar yapmanız gereken şey bu konuyu Veteriner Hekiminizle görüşmenizdir. Bir çok durumda aşılar verdikleri zarardan çok yararlıdır ve kedileri bir çok ölümcül hastalık ve enfeksiyondan korumada yardımcı olurlar. Fakat sarkom oluşma şansını azaltmanın tek yolu gereksiz yere aşılama yapmamaktır. Veteriner Hekimler, her kedinin hangi enfeksiyonlara karşı risk altında olduğunu inceleyip , hangi aşılamaların uygulanması gerektiğine karar verecekleri hakkında hasta sahiplerini bilgilendirmektedir. Kedinizin durumu ve aşıların her ikisi de göz önünde bulundurulduğunda, Veteriner Hekiminiz kedinizi enfeksiyöz hastalıklara karşı koruyan ve aynı zamanda da en güvenilir olan aşı programını önerecektir. YANGISAL BARSAK HASTALIĞI        Yazdır         E-posta sleeping_kitten.jpg Yangısal barsak hastalığı bir gurup kronik gastrointestinal hastalık olarak tanımlanır. Tam olarak nedeni bilinmemekle birlikte her yaştaki kediler bu hastalığa yakanabilir. Yangısal Barsak Hastalığı ( İnflammatory Bowel Disease, IBD ) Yangısal barsak hastalığına yakalanan kedilerde kusma ve ishal (diare) dehidrasyona neden olur ve tedavi edilmezse yaşamı tehdit edici durum ortaya çıkar. Bu nedenle bu belirtilere sahip olan kedilerin Veteriner Hekim tarafından muayene edilmeleri gereklidir. Kusma ve ishalin bir çok nedeni olabilir, fakat yangısal barsak hastalığı (IBD) kedilerdeki gastrointestinal problemlerin başlıca nedenidir. Her yaştaki kediler etkilense de, orta-yaşlı ve yaşlı kediler IBD ‘ye daha duyarlıdır. IBD  bir grup kronik gastrointestinal bozukluk olarak tanımlanır. Mikroskobik olarak sindirim kanalını kaplayan hücrelerin (mukoza) içine yangısal hücrelerin infiltre olması (sızması)  ile karakterizedir. IBD' nin nedeni bilinmemektedir fakat dokulardaki mikroskobik değişimler (histopatoloji) immunolojik faktörlerin önemli rolü olduğunu ima etmektedir. IBD' nin kedilerde en sık rastlanılan formu lenfositik - plasmasitik enterokolitistir. Bunun anlamı açıklanacak olursa, lenfositler ( bir tip beyaz kan hücresi ) ve plasma hücreleri ( antikor üreten hücreler) mukozada bulunan birincil tip yangı hücreleridir. Daha az rastlanılan formları, mevcut yangı hücrelerinin hakimiyetine göre  eosinofilik, nötrofilik ve granulamatöz olarak adlandırılır. Enterokolitis, bu tip IBD' de kalın ve ince bağırsakların yangısını işaret eder. Sadece ince bağırsaklarda yangı oluştuğu durumlar enteritis; sadece kalın bağırsaklarda yangı oluştuğu durumlar kolitis; ve midede yangı hakim olduğu durumlarda gastritis olarak adlandırılır. TEŞHİS Gastrointestinal hastalığın diğer nedenlerini de ortaya çıkarmak için, Veteriner Hekiminiz total kan sayımı, serum biyokimyası, serum tiroksin seviyesi, kedi lösemi virüsü (FeLV)  ve kedi aids virüsü (FIV) testleri, idrar analizi, paraziter ve bakteriyel ajanlara karşı dışkı muayenesi, diyet denemeleri ve batın radyografisi yada ultrasonografisini kapsayan bir takım teşhise yönelik testler yapabilir. Teşhise yönelik testlerin en kesin sonuç vereni intestinal duvardan alınan küçük bir parçanın mikroskobik muayenesidir ( mukozal biyopsi). Doku örnekleri batın ameliyatı (örn : laparatomi) yada endeskopik muayene esnasında elde edilebilir. Her iki prosedürde de genel anestezi gerekmesine rağmen, duyarlı olan gastrointestinal kanal kısmına ve mevcut ekipmana bağlı olarak seçilecek metot değişebilir. TEDAVİ Bir çok kedide medikal terapi ve diyet yönetimi kombinasyonu ile IBD başarıyla kontrol altına alınır. Tek bir mükemmel tedavi olmaması yüzünden, Veteriner Hekiminiz kediniz için en iyi terapiyi bulmak için birçok farklı kombinasyonları denemek zorunda kalabilir. DİYET YÖNETİMİ Yemek antijenlerine karşı duyarlılık bazı kedilerde gastrointestinal yangıya katkıda bulunur, dolayısıyla diyette yapılan değişim sıklıkla semptomatik iyileşme sağlar. IBD tedavisinde etkili olan birçok dengeli ticari diyet mevcuttur. Ev yapımı diyetler, ticari diyetleri ret eden kediler için alternatiftir. Veteriner Hekiminiz size uygun tarifi verecektir. İdeal olarak, diyet kedinin normalde tüketmediği tek bir protein kaynağı içermelidir. Bir çok kedi için diyete lif katılması yararlıdır. Diyet değişimi sonrasında kedilerin iyileşmesi bir kaç hafta yada daha uzun zaman alabilir ve bu beslenme denemesi sırasında, diğer tüm yemek kaynakları ( yemek artıkları, ikramlar ) diyetten elimine edilmelidir. MEDİKAL TERAPİ IBD'li kedileri tedavi etmede kortikosteroidler oldukça sık kullanılır. Bu ilaçlar güçlü anti-inflammatuar ( yangı giderici ) ve immunosupresiv ( bağışıklık sistemini baskılayan ) özelliklere sahip olmasıyla birlikte kedilerde çok az yan etkiye sahiptir. Buna ek olarak kortikosteroidler iştahı sitimule edebilir ve intestinal sodyum ve su absorbsiyonunu artırabilir. Oral prednison, etki sürekliliğinin kısa olması ve uygun tablet büyüklüğünün mevcut olması nedeniyle en çok kullanılan kortikosteroidtir. Eğer gerekliyse ağızdan ilaç vermesi zor olan veya aşırı kusma ve malabsorbsiyon bulunan kedilerde enjektabl kortikosteroid terapisi kullanıla bilinir. Antibiyotikler, metronidazole yada tylosin gibi, diyet yönetimi ve kostikosteroid terapisi kombinasyonlarının layıkıyla hastalığı kontrol edemediğinde yararlı olabilirler. Düşük dozlarda kullanıldığında metronidazol terapisinin yan etkileri genellikle görülmez fakat iştahta azalma ve kusma görülebilir. Aşırı salivasyon ilacı alan kedilerde oldukça sık görülen bir reaksiyondur. Bu durum muhtemelen ilacın kötü tadı nedeniyle oluşur. Sulfasalazine, kalın barsak yangısında (kolitis) oldukça sık kullanılan bir medikasyondur. Eğer bu medikasyonlardan hiç biri belirtileri kontrol altına alamazsa, daha etkili immunosupressiv ilaçlar gerekli olabilir, fakat bunların Veteriner Hekiminiz tarafından yakından monitorize edilmesi gereklidir. PROGNOZ Yangısal barsak hastalığının tedavisi nadiren mümkündür, fakat bir çok durumda medikasyon ve diyet yönetimi ile tatmin edici bir şekilde kontrol edilebilir. Tedavi protokolü tam olarak takip edilmezse hastalık nüksedebilir. KEDİ ENFEKSİYÖZ PERİTONİTİS (FIP)        Yazdır         E-posta   Kedi enfeksiyöz peritonitis (FIP) nedir? Kedi enfeksiyöz peritonitis (FIP),  coronavirüs enfeksiyonu sonucu oluşan bir hastalıktır. Bir çok farklı coronovirüs tipi kedileri enfekte edebilir fakat çoğu önemli bir hastalığa neden olmaz. FIP oluşturan coronavirüs tipleri, belirli beyaz kan hücrelerini istila etme ve bu hücrelerde üreyebilme yetenekleri ile diğerlerinden ayırt edilir. Virüs tarafından enfekte olan hücrelerin lokalize olduğu (toplandığı) dokularda şiddetli bir yangısal reaksiyon meydana gelir. Bu durum vücudun kendi bağışıklık sistemi ile hastalıktan sorumlu olan virüs arasındaki etkileşimdir. Enfekte kediler coronavirüsü tükürükleri ve dışkılarıyla saçarlar. Bir çok kedi virüsü solumak yada sindirmek yoluyla enfekte olur, aynı zamanda enfekte bir kediyle direkt temas veya virüsün bulaşmış olduğu giysi, yatak, mama kapları ve oyuncaklar gibi kontamine olmuş yüzeylerle temas ederek  enfekte olabilirler. Virüs çevrede birkaç haftaya kadar yaşayabilse de, evlerde en sık kullanılan deterjan ve dezenfektanlarla hızla  inaktive olur. En ucuz ve etkili dezenfektan 1/32 oranında sulandırılmış ( 1 ölçek çamaşır suyu 32 ölçek suya karıştırılır)  çamaşır suyudur. FIP ile kedi lösemisi arasında bir ilişki var mıdır? FIP ve kedi lösemisi oluşturan virüsler farklıdır. FIP 'li bazı kediler aynı zamanda kedi lösemi virüsü ile de enfekte olabilirler fakat bu hastalıklar iki ayrı oluşumdur. FIP' nin belirtileri nelerdir? FIP virüsüyle ilk karşılaşmada bazı kedilerde hapşırma, burun ve göz akıntısı ile karakterize olan orta dereceli üst solunum yolu hastalığı oluşsa da  genellikle çok belirgin belirtiler oluşmaz. Bazı kediler de orta dereceli barsak hastalığı meydana gelebilir. İlk kez hastalığa yakalanan kedilerin bazıları virüsün taşıyıcısı durumuna gelseler de kedilerin çoğu iyileşir. Enfeksiyona yakalanmış kedilerin sadece küçük bir yüzdesi ölümcül hastalığa yakalanır : ilk enfeksiyondan haftalar, aylar veya beklide yıllar sonra. Ölümcül FIP 'nin belirtileri aniden ortaya çıkabilir (özellikle yavrularda), yada belirtiler birkaç hafta içinde şiddetlenerek artabilir. Bir çok kedi depresyon, düzensiz kıl örtüsü, kilo kaybı ve ateş gibi tam spesifik olmayan belirtilere sahiptir. Ölümcül FIP' nin ana formları ıslak (effusive) FIP ve kuru ( effusive olmayan) FIP ve her ikisinin mevcut olduğu formdur. Islak FIP 'nin en karakteristik belirtileri karın yada göğüs bölgesinde sıvı toplanmasıdır. Toplanan sıvı miktarı artıkça kedinin nefes alması güçleşir. Kuru FIP yavaş gelişir. Kilo kaybı, depresyon, anemi ve ateş her zaman var olmasına rağmen sıvı toplanması minimal düzeydedir. Böbrek yetmezliği (su tüketiminde ve ürinasyonda artış), pankreatik hastalık (kusma, ishal, diabet), nörolojik hastalık ( denge kaybı, davranışlarda değişim, paraliz, nöbetler ), enterit ( kusma, ishal ) veya göz hastalığı (yangı, körlük ) belirtileri bir çok kombinasyonda görülebilir. FIP sıklıkla teşhis edilmesi zor olan bir hastalıktır çünkü her kedi diğer bir çok hastalığın belirtisine yakın farklı belirtiler gösterir. FIP' ye yakalanırsa kedimde ne gibi değişimler olur? Genç kediler ( iki yaşından küçükler ), yaşlı kediler ( on yaşın üzerindekiler), zayıf fiziksel kondisyona sahip kediler ve stres yada devam eden bir enfeksiyona sahip kediler FIP' ye daha duyarlıdır. Genel kedi popülasyonunda çok sık rastlanılmayan bir hastalıktır, veteriner kliniklerine tedavi için getirilen kedilerin %1' inden azını etkilemektedir. Birlikte yaşayan kedi popülasyonlarında, barınaklar gibi, hastalık oranı daha yüksek olabilir, birkaç ayda duyarlı popülasyonun yüzde 10 ila 20' si etkilenebilir. FIP virüsünü tespit edecek laboratuar testleri var mıdır? KELA, ELİSA, İFA ve virüs- nötralizasyon testleri kedilerdeki coronavirüs antikorlarının varlığını tespit edebilir. Pozitif test sonuçları sadece kedinin önceden coronavirüs ile karşılaştığını gösterir, FIP' ye neden olan ile karşılaşıp karşılaşmadığını belirlemez ve bu virüse karşı oluşmuş olan antikorlar tespit edilir. Eğer test negatif sonuç verirse bu kedinin  coronavirüsle karşılaşmadığı anlamına gelir. En yüksek seviyede seyreltilmiş olan serumda tespit edilen sayı yada titre halen pozitif bir reaksiyonun mevcut olduğunu gösterir. Yüksek titreler yüksek miktarlarda antikoru gösterirken, düşük titreler serumda az miktarda coronavirüs antikoru olduğunu gösterir. Yüksek titreye sahip sağlıklı bir kedi düşük titreye sahip olan kediye göre FIP olmaya yada FIP oluşturan coronavirüsün taşıyıcısı olmaya mutlaka uygundur diye bir yorum yapılamaz. Aynı zamanda ileride oluşabilecek FIP virüs enfeksiyonuna karşı da korunma altında değildir. Son günlerde, virüsün kendi parçalarını tespit edebilen iki yeni test üzerinde çalışılmaktadır. İmmunoperoksidaz testi dokuda virüsle enfekte olan hücreleri tespit ettiği için FIP' yi geleneksel histopatolojik muayeneden daha doğru şekilde teşhis eder. İnceleme için etkilenmiş dokudan biyopsi örneği alınması gereklidir. Diğer antijen testi doku yada vücut sıvısındaki genetik materyali tespit etmek için  PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) ‘ ı kullanır. Bu test ümit vaat etse de, PCR şu anda spesifik olarak FIP' ye neden olan değil, coronavirüsleri genel olarak tespit edebilen tek testtir. Kedime FIP testi yaptırmalı mıyım? Coronavirüs - antikor titreleri belirlenmesinin kedi sahipleri yada yetiştiricileri ve Veteriner Hekimler için yararlı olduğu iki öncelikli durum vardır: •1.      Evde yaşayan ve daha önce test yapılmamış olan kedilerde antikorun varlığı yada yokluğunun belirlenmesinde veya coronavirüs antikorları açısından negatif olan evlere yada barınaklara alınacak yeni kedilerin potansiyel virüs taşıyıcıları olup olmadıkları yada virüsü sacıp saçmadıklarının tespiti için, kontrol testi olarak. •2.      FIP belirtilerine yakın belirtiler gösteren hasta kedilerin klinik tanısını koymada yardımcı olarak. Niçin iki farklı laboratuardan iki ayrı test sonucu aldım? Ne yazık ki, bir çok laboratuar farklı yollarla hazırlanmış farklı antijenler kullanmaktadır ve testin yorumu değişebilmektedir. Testlerin titizlikle kontrol edilmesine rağmen spesifik olmayan reaksiyonlardan ötürü yanlış sonuçlar çıkabilmektedir. Genellikle testi okuyan kişi tarafından yapılan sübjektif karara bağlı olması dolayısıyla testi yorumlamak zorlaşabilir. Pozitif teşhis nasıl konulmaktadır? Olası bir FIP teşhisi genellikle klinik belirtiler baz alınarak, rutin laboratuar testleri ve karın boşluğu yada göğüs kafesindeki sıvının değerlendirilmesi ile yapılır. Fakat bazı vakalarda hastalık belirtilerinin FIP için açık ve belirgin olmaması teşhisin doğruluğu sorgulamaktadır. Tüm vakalarda, doku biyopsisi yapmak FIP teşhisini kesin onaylamak için tek yoldur. FIP' in tedavisi var mıdır? Şu anda  bir kez pozitif teşhis konulduğunda FIP öldürücü bir hastalık olarak düşünülmektedir. Ne yazık ki kesin bir tedavi yöntemi henüz mevcut değildir. Tedavideki temel amaç destek bakım yapmak ve hastalığın oluşturduğu yangısal cevabı hafifletmektir. Bazı tedaviler, küçük orandaki hastalarda kısa dönemli olarak belirtilerin kaybolmasını sağlamaktadır. Kortikosteroyid kombinasyonları, sitotoksik ilaçlar ve antibiyotikler ile dengeli beslenme ve sıvı alımı bazı vakalarda yararlı olmaktadır. Gelecekte, etkili anti-viral tedavilerin bağışıklık sistemini destekleyici ilaçlarla birlikte uygulanmasının FIP' nin tedavisinde yararlılığı denenecektir. Kedimin FIP' e yakalanmasını önleyebilir miyim? Bir çok kedi popülasyonunda, enfeksiyöz ajanlarla karşılaşma riski azaltılarak kedilerin sağlıklı tutulması bir arada yaşayan kedilerin FIP'e yakalanma oranını azaltmaktadır. Kedi sayısındaki artışı önlemek, kedilerin aşılarını zamanında yaptırmak, uygun besleme ve sıhhi şartları sağlamak ve kedi lösemi virüsü enfeksiyonlarını elimine etmek FIP görünme riskini azaltmada yararlı olur. İlk FIP aşısı ( Primucell FIP, Phizer Hayvan Sağlığı) ile 1991 yılında tanışıldı. Bu aşı ısıya duyarlı modifiye-canlı aşıdır. İlk aşılama 16 haftalık kedilere intranasal (burun içi yolla)  yolla uygulandıktan sonra 3 ila 4 hafta sonra tekrarlanarak senelik tek doz uygulama yapılacak şekilde lisanslandı. Kedi bir kez aşılandığında kedinin serumu pozitif coronovirüs antikor titresine sahip olabilir. Bu durum çok sayıda kediye bakılan yerlerde yapılacak serolojik testlerde, corona virüs negatif ortam oluşturmada problem olabilir Aşı uygulamaları aşının güvenilir olduğunu göstermiştir fakat yapılan birçok araştırma sonuçları aşının etkinliği açısından farklı sonuçlar vermiştir. Primucell FIP aşısının kedileri FIP'ten korumada ki rolü halen tam olarak bilinmemektedir. Kedim FIP hastası. Ne kadar zaman daha yaşamasını beklemeliyim? Son günlerinde kedimin rahat olması için neler yapabilirim? Klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra effusive (ıslak) FIP'e yakalanan kediler birkaç gün ila birkaç haftaya kadar yaşarlar fakat altı ila sekiz ay yaşayan yetişkin kediler de mevcuttur.  FIP'nin kuru formuna sahip kediler ise genellikle birkaç hafta içerisinde ölürler fakat bir yıl ya da daha uzun süre yaşayanlarda bulunmaktadır. İyi bakım koşulları, dengeli ve besinsel değeri yüksek diyetlerle beslemek kedinizin hastalık sürecinde daha rahat hissetmesini sağlar. Veteriner Hekiminiz  hastalıktan dolayı oluşan rahatsızlıkları azaltacak spesifik ve destekleyici tedaviyi uygulayacaktır. İnsanlar ya da köpekler FIP hastası olabilirler mi? FIP'in kedi familyası dışında başka bir türde görüldüğü belgelenmemiştir. FIP'in insan sağlığı açısından herhangi bir risk taşıdığı bilinmemektedir. Ancak FIP virüsü köpeklerde çok yaygın olan ve barsak yangısı (enteritis) oluşturan canin coronavirüs'le benzerlik taşımaktadır.   KISIRLAŞTIRMA        Yazdır         E-posta anne_ve_yavrular.jpgVeteriner Hekiminiz kedinizin kısırlaştırılmasını önerdiğinde bu operasyonun kedinizin sağlığı açısından sağlayacağı avantajları bilmeniz karar aşamasında size yol gösterebilir. Dişi ve erkek kedilerde kısırlaştırma operasyonunun avantajları DİŞİ KEDİ KISIRLAŞTIRMA OvaryohisterektomiOvaryumların (yumurtalık) ve uterusun (rahmin) alınması    ERKEK KEDİ KISIRLAŞTIRMA KastrasyonTestislerin ve spermatik kordun alınması * İdeal yaş 4-6 aydır,fakat yavru kediniz daha büyükse de oldukça faydalı bir uygulamadır.     * İdeal yaş 4-6 aydır,fakat yavru kedi daha büyükse de oldukça faydalı bir uygulamadır. * İlk kızgınlık periyodundan önce kısırlaştırılan kedilerin meme kanserine yakalanma oranları % 1’ den daha düşük olmaktadır.     * Testis kanseri riskini ortadan kaldırır. * Eğer ilk kızgınlık periyodu sonrasında kısırlaştırılırsa, yavru kedinin % 8 oranında meme kanserine yakalanma şansı vardır.     *Büyük oranda prostat kanseri ve prostat yangısı riskini azaltır. * Eğer iki kızgınlık periyodu sonrasında kısırlaştırılırsa risk % 26’ya çıkar.     * Perianal tümörlerin oluşum riskini azaltır. * İki yıldan sonra meme kanserine karşı bir yarar sağlamamaktadır.     *Evden kaçma ve kavga etme gibi davranışları azaltır. * Diyabetli veya epilepsili yavrular tedaviyi etkileyebilecek hormonal değişimleri önlemek amacıyla kısırlaştırılmalıdırlar.     * Etrafa idrar saçma (işaretleme) davranışını azaltır, ortadan kaldırır. * Yumurtalık ve rahim kanseri riskini ortadan kaldırır.     * Çiftleşme ile geçen hastalıkların yayılma riskini ortadan kaldırır. * İstenmeyen gebelikleri ortadan kaldırılır.     * İstenmeyen yavrulamaları ortadan kaldırır. KEDİ BAKIMI - BESLENMESİ - HASTALIKLARI

ATAŞEHİRDEKİ İŞYERLERİ SAYFALARI

GÜVERCİN YETİŞTİRİCİLİĞİ - ÇEŞİTLERİ - BAKIMI GÜVERCİN YETİŞTİRİCİLİĞİ - ÇEŞİTLERİ  - BAKIMI KUŞ BAKIMI          Yemek, banyo, uçurma gibi işlemleri devamlı aynı vakitlerde yaparak bir düzene sokmanız gereklidir. Kuşlarınızın performanslarını devamlı yüksek tutmak için antrenman çok önemlidir. Sakatlıklara sebebiyet vermemek için özellikle yavrularınızın ayaklarını temiz tutun. Kümesinize hastalığı hiç sokmayın. Teşhisi ve tedavisi sanıldığından çok daha zor olmaktadır. Eşleşmeden yaklaşık bir hafta sonra genelde bir gün arayla yumurtlanan iki yumurta 17-19 gün sonra kırılır. Yumurta ilk yumurtlandığında 15 gram kadardır. Yavrular 11 gram kadar doğarlar. 7. günde ağırlıkları 70, 14. günde 170 g.a kadar ulaşır. Yavrular 20 günlük olduğunda önlerine yem konulmalı ve yemi görmelidirler. 24-25 günlükken konulan yemleri yemeğe başlamaktadırlar. 28 günlükken yavrular ana babalarından ayrılmalıdırlar. Farklı bir yerde önlerinde her zaman yem ve taze su bulundurulmalı ve diğer kuşlar yemlenirken aralarına katılmalıdır. Yaklaşık 15 gün sonra diğer kuşların arasına konulabilirler. Yeme düştükten sonra yavrular kart kuşlarla kovalanmaya başlanır. Oyuna girene kadar günde 3-4 kere 4 lü gruplarla uçurulur. Yavrular taklaya girdiğinde saati uzatmaya ve hava oyunlarına başlarlar. 1-2 hafta süren bu dönemde çekmeye başlarlar. Sonra sineğe çıkar ve nefesleri açılır. Sonra ayrı uçmaya başlarlar ve alçalırlar, evin üzerine gelip çekmeye başlarlar. O zaman teke düşmüş demektir, günde 1 kere tek uçurulur. Grupla uçurulursa kendini uçuşa verir, oyuna gelmez.. Yavrular 4 aylık olduklarında yumurta vermeye başlayabiliyorlar.     İlkbaharda çıkan yavrular tüye geç gireceğinden daha iyi olurlar..     Yemleme akşamları olmak üzere bir kere yapılmalıdır. Yavrulu anaçlara sabahta yem verilmelidir. Ancak takip edilmeden yuvaya konulan yemler diğer kuşları da yuvaya çekmekte ve yavrular ezilerek veya dövülerek ölebilmektedir.     Salmalar mümkün olduğunca fazla havalandırılmalıdırlar. Salmamda ısıtma sistemi olduğu için rahat oluyorum. Kışın ortalama sıcaklığı 12 derece olmakta.     Tabana serilen kum sağlıksız olduğundan salmamın tabanına iki kat kalın boya naylonlarından serdim. Süpürmesi çok kolay olmakta ve ayda bir dezenfektanla bütün salmamı, tabanı dahil silmekteyim. Karbon tozu çok etkilidir ve sanıyorum yakında herkesce vazgeçilmez olacaktır.     Yemleri buğday ağırlıklı olmak üzere mercimek yulaf, arpa, fiy, kırarak fasulye ve genelde konserve bezelye ve ufak yüzdelerle de çekirdek, kenevir ve keten veriyorum. Pirinç ishali kesebilmektedir.İshal durumunda çekirdek ve keneviri hemen kesmek gerekiyor. Bir miktar tuz ve toz şekeri her hafta yemliklerinde bulundurarak yemelerini sağlıyorum. Yumurta kabuğunu ufalayarak sık sık vermek faydalı oluyor. Tüy döneminde de kavun çekirdeği ve haftada 1 yeşillik veriyorum.     Fasülye tam bir kalsiyum deposu ve protein açısından zengin ve yumurta kalitesini arttıran fosfor bulunan mercimek özellikle yavru verimi ve tüy döneminde çok gerekli. Yumurta kabuğu gelişim için gerekli olan A,D,E vitaminleri içermektedir. Bezelyede direnç arttırıcı C vitamini bulunmaktadır. Enerji ihtiyaçlarını karşılamak için buğday, mısır ve bezelye verilir.     Çiftleştirmek için hazırladığınız bir çift güvercin onları bir araya koymadan yaklaşık 2 hafta önce düşük kalorili bir diyete ihtiyaç duyarlar, çiftleştirmeden bir hafta önce yüksek proteinli diyet uygulanmalıdır ve günlük öğünlerinde yeteri kadar tuz, kalsiyum, diğer maineraller ve gerekli vitaminleri aldıklarından emin olun. Dengeli beslenme çok önemlidir. Bir çok çiftleşen dişi kalsiyum eksikliğinden sakatlanır, kandaki yağ oranı yükselir ve stres altındaki kuşta tehlikeli durumlar yaratabilir. Dolayısıyla çiftleşme yemlerine çok yağlı olan çekirdek koymayın..     Kuşlarınıza sarımsak, aspirin gibi şeyler vermeyin.. Şehrinizdeki bir veterinerde tahlillerini yaptırarak sonuca göre tedaviye başlayın..     Güvercinler yediklerini hazmedebilmek için ince çakıla ihtiyaç duyarlar. İnce çakıl taşlığında birikerek sürtünme yoluyla yediklerini hazmetmesine yardımcı olur. Deniz yosunu; değerli bir protein,vitamin ve minarel kaynağıdır. Kaliteli tüy oluşumunda önemli katkıları vardır. Kırmızı kil; mide rahatsızlıklarına karşı doğal bir ilaçtır ve ishale karşı olumlu etkisi vardır. Kırmızı kil toksik maddeleri bağırsakta bloke eder ve ishali önler. Kömür; ishale karşı etkilidir.     Kışları her gün mineralli güvercin taşı; yazında dışarıdaki kum havuzunu kullanmaktayım. Kışın sularına katılan bal veya pekmez ve verilen bol yem soğuğa karşı çok faydalı olmaktadır. 1 aylık periyotlarla da balık yağı hapı verilebilir. İçme suyuna devamlı bir çay kaşığı kadar elma sirkesi bakterilerin yayılımını önlemede faydalıdır.     Yazın 3-4 günde bir büyük bir leğene; suyu devamlı değiştirerek,banyo suyuna ayda bir kere olmak üzere, sırayla neguvan toz, sirke ve tuz katıyorum, kışın yağış olmadığında ve hava kötü değilse sabah olmak üzere fırsat oldukça banyolarını yaptırıyorum.     Yemlerin dışkılara bulaşmaması için yemlikler kullanılmalıdır. Her gün suları tazelenmeli ve hafta bir suluklar dezenfekte edilmelidir. Yuvalıklar yavrular ve benim için birçok açıdan sağlıklı ve kullanışlı oluyor. Yavrular uçurulmaya başlandığında sabah ve akşam her gün uçurulmalıdır, yoksa oyuna girmeleri gecikmektedirler. Tüy dökme genelde bir kere olur. Sonbaharda tüy dönemi hemen her kuş için aynı dönem olmaktadır. Tüye giren kuşu uçurmamakta ve yaklaşık 10 gün süreyle besiye çekiyorum. Yavrularına iyi bakmayan kuşu kümesinizde tutmayın..     Kuşlar soğukta üşümezler ancak yağmurda ve cereyanda kalmamalıdırlar.     Kış geldiğinde dişi ve erkekleri uygun yerim olmadığından ayırmıyordum, salmam sıcak olduğundan fazla sorun yaratmamakla birlikte fazla yumurtladıklarından artık kanatlarını çırpamaz duruma geldiler. Bu sebeple dişileri-erkekleri ağustos-şubat döneminde ayırın. Damızlıklara bir ayrı yerde bakmak hem uçurmak hem yemlemek konusunda çok faydalı oluyor.     Kaçıp inen kuşu bile kümesinize sokmayın. Eğer kümese girecekse de mutlaka karantinaya alıp sağlık durumunu gözlemleyin.     Kuş fazla olduğu zaman kuşu kaçırma olasılığı da azalmaktadır. 4-5 gün diğer kuşlarla çevreyi tanımasını sağlıyorum ve 4-5 kuşla tek olarak uçurmaya başlıyorum. Parıltıyı inecekleri zaman yem kullanarak istediğim yere inmesini sağlıyorum. Evimin yakınında olan yüksek bloğa inen bazı kuşları oradan kurtarmak için binanın çatısına poşet bağladım ve sorunu çözdüm. Bazı kuşlar uçurmak için kaldırdığımda havalanmayıp salmamın çatısına inmekteydi bir metrelik bir sopanın ucuna taktığım siyah poşet bu sorunu çözmemi sağladı.     Uçan kuşa indiğinde yemek ve su vermeyin... GÜVERCİN GENETİĞİ Mendel genetiği Mendel genetiği, Mendelizm ya da Mendel kanunları, Avusturyalı bir papaz olan Gregor Mendel'in genetik bilimiyle ilgili olarak bulduğu klasik genetik kanunlarıdır. Mendel, manastırın bahçesinde bezelyeleri birbirleriyle çaprazlayarak (eşleştirerek) kalıtım için ilgi çekici sonuçlar buldu. Çalışmalarını yaptığı dönemde kromozom ve genlerin varlığı bilinmemesine rağmen, özelliklerin "faktör" adını verdiği birimlerle nesilden nesile aktarıldığını söyledi. Bahçe bezelyeleriyle yıllarca yapmış olduğu çalışmalarının sonuçlarını 1865'te yayınladığı Bitki Melezleri Üstüne Denemeler isimli eseriyle genetiğin kurucusu olarak kabul edildi. Mendel'in en önemli deneylerinin konusu bezelye idi. Adi bezelye tanelerinin bazıları düz yuvarlak, bazıları buruşuktur, bazı taneler sarıyken, diğerleri yeşildir, bazı bezelye bitkileri uzun, bazıları kısadır. Bu bitkileri düzenli tozlaşmalara tabi tutan Mendel, yukarıdaki özelliklerin dölden döle nasıl aktarıldığını göstermiştir. İki özelliğin bir araya gelmesi sonucunun bir karakteristik ortalaması olabileceği düşünülebilir. Bazı saf karakterlerin birleşmesinden, gerçekte de bu sonuçlar alınabilir; ama Mendel'in deneylerine göre, iki saf karakterin çaprazından, mesela uzunluk ve kısalıktan melez uzunlar çıkmaktaydı. Uzunluk karakteri, kısalık karakterine baskın olduğundan sonuçta melez bireyler uzun görünümdeydi. Bu tip iki uzun melezin çaprazı sonucunda ise, % 25 oranında saf uzun, % 25 saf kısa, % 50 melez uzun çıkmaktaydı. İki eş saf özellik çaprazlandığında, sadece bu saf özellik ortaya çıkmaktaydı. Mendel kanunlarının esası buna dayanmaktaydı. Mendel bahçe bezelyeleriyle yaptığı çaprazlamalarda bazı belirli özelliklerin değişmediğini tesbit etti. Bezelyelerin bir kısmı kısa ve çalı tipli (bodur) olduğu halde, bazıları uzun ve tırmanıcı idiler. Yine, bazıları sarı tohum ürettiği halde, bir kısmı yeşil tohum üretirdi. Bazıları renkli çiçeklere sahip olduğu halde, bazıları da beyaz çiçek ihtiva ederdi. Mendel bahçe bezelyelerinin topu topu yedi özelliğinin değişmediğini keşfetti. Ayrıca bezelye çeşitlerinde özelliklerin nesilden nesile kendi kendilerine sürdürdükleri tozlaşma sayesinde korunduğunu gördü. Melezleme tozlaşmasında ise çiçeğin erkek organlarından diğer bitkinin dişi organına çiçek tozu (polen) aktarılarak kolaylıkla üretilmekteydi. Farklı yedi özellik (uzunluk, kısalık, sarı tohum, yeşil tohum vs.) görüldüğünden ve melezleme tozlaşması kolaylıkla icra edildiğinden Mendel'in seçtiği konu idealdi. Onun ilk işi, kendisinin takip ettiği ve anne babadan evlatlara devamlı aktarılan yedi özelliği, olsa da olmasa da keşfetmekti. Mendel farklı bitki çeşitlerinin her birinden tohumlar toplayarak onları bahçesinde fidan olarak dikti. Deneylerle ortaya çıkan yedi özelliğin zürriyet meydana getirmede ebeveynlerden (anne babadan) evlatlara aktarıldığını göz önüne almıştı. Bezelye çiçekleri, ancak kendini dölleyebilecek bir yapıya sahip olduğundan saf soylarını devam ettirmeye müsaittir. Mendel ilk deneylerinde bezelyelerin arı döl olup olmadığını araştırmaya başladı. Bunun için aynı bitkiyi birkaç defa arka arkaya tozlaştırarak birçok döl elde etti. Her dölde elde ettiği bireyleri birbirine ve ebeveynlerine benzeyip benzemediklerine göre ayırdı. Böylece özellikleri farklı yedi saf döl elde etti. Bu özelliklerin herbirine saf karakter adını verdi.Mendelin deneyinde bezelye kullanılmasının sebebi bezelye çiçeklerinin uzun ve geniş taç yapraklarının çiçegin erkek ve dişi organı tamamen dış dünyaya kapatmasıdır.Böylece dogal ortamda yabancı tozlaşma yapılaz. mendel bir adamdır fasulyeleri birbirine çaprazlayarak kalıtımı ortaya koymusdur en onemli deneyi fasulyedir.bir çok fasulye sarı iken içlerinden bazıları yesildi işte mendel bunu arastırarak fasulyelerin melez oldugunu ve kalıtım ve genetıkle ılgılı oldugunu bulmustur daha sonra bunu insanlar içinde olabılecegini dusunup arastırmıstır. Mendel'in Dominantlık (baskınlık) Kanunu'nu keşfetmesi Mendel'in bundan sonraki işi, iki farklı karakterli bitkiyi tozlaştırdığında ne olacağını görmekti. Buna uygun olarak bir uzun ve bir kısa ebeveyn bitki seçti. Uzunundan çiçek tozu alarak kısanın dişicik borusunun üzerine serpti. Kısa bitkide tohumlar olgunlaştığında çaprazlamanın sonucunu keşfetmek için tohumları ekti. Acaba yeni bitki kısa ebeveyne mi, uzun ebeveyne mi benzeyecekti? Yoksa her iki ebeveynin karakterinin tesiriyle orta uzunlukta mı olacaktı? Üreyen fidanların hepsinin, çaprazlamayı yapmak için çiçek tozu aldığı bitkiler gibi uzun olduğunu gördü. Mendel'in ikinci adımı, hangi bitkinin farklılığa sebep olduğunu bulmaktı. Çiçek tozunu kullandığı mı, yoksa üretimde tohumlarını kullandığı bitki mi? Buna uygun olarak tozlaşma işlemini ters tatbik ederek polen için kısa bitkileri, tohum üretimi için de uzun bitkileri kullandı. Sonuçlar önceki gibi olup bütün yavru bitkiler uzun meydana gelmişti. Mendel sonra diğer karakterleri çaprazlayarak deneyler yaptı. Sarı tohumlu bitkilerle yeşil tohumlu bitkileri çaprazladı. Çaprazlamanın birinci dölünde (F1 dölünde) hepsinin sarı tohumlu olarak ürediğini gördü. Bunun gibi yuvarlak tohumlu türlerle buruşuk tohumluların çaprazlamasından yuvarlak tohumlular üretti. Mendel yedi farklı karakteri tahlil edene kadar çaprazlama deneylerini tekrar etti ve şaşırtıcı sonuçlar elde etti. Çaprazlama döllerini dikkatle takip ederek birinci çaprazlamada kullandığı ebeveyn bitkileri "P" olarak adlandırdı. Adı geçen dölün çaprazlama sonucuna (ürününe) F1 olarak ad verdi. F1 ilk evladı temsil ediyordu. İki uzun bezelyenin F1 döllerinin çaprazlamasıyla, F2 dölünü (torunları) üretti. Üretimde önceki yolu takip etti. Her ikisi de uzun olan iki F1 bitkisi seçti. Onları çaprazlayarak tozlaştırdı ve F2 dölünü vermesi için tohumları dikti. Bu çaprazlamanın sonuçları gayet dikkat çekiciydi. Bitkilerin bazıları uzun olmasına rağmen diğerleri ise kısaydı. İkisi arası uzunlukta (orta boy) hiçbir bitki meydana gelmemişti. Üretilen bitkilerin 3/4'ü uzun, 1/4'ü ise kısa idi. F2 dölünde kısa bitkilerin tekrar ortaya çıkışı Mendel için büyük bir anlam taşımaktaydı. Demek ki F1 bitkileri görünmeyen kısalık karakterine sahipti. Diğer karakterlere sahip olan F1 neslinin çaprazlamalarıyla da aynı sonuçlar elde edildi. Sarı tohumlu ile yeşil tohumlu ebeveyn bitkileri (P) birbirleriyle çaprazlandığında F2 dölünde 3/4 oranında sarı ve 1/4 oranında yeşil bezelyeler üredi. Mendel bu sonuçlardan "Dominantlık Kanunu"nu kurdu. Mendel'in ikinci kanunu olarak bilinen Dominantlık (Baskınlık) Kanunu açık bir ifade ile şöyle tanımlanabilir: "Aynı genetik yapıya sahip iki benzer melez çaprazlandığında meydana gelen dölde, ana-babadan gelen karakterler belirli oranlarda (baskın karakter % 75, çekinik % 25) ortaya çıkar." Mendel'in ilk kalıtım kanunu: Uzun bezelyelerin kısalarla melezlenmesinden (çaprazlanmasından) uzun F1 nesli üredi ve kısa bezelyeler F2 dölünde tekrar ortaya çıktılar. Mendel, karakterlerin meçhul faktörler tarafından kontrol edildiğini ileri sürdü. Bugün bu faktörlere "gen" denilmektedir. Mendel bu temel üzerine kalıtımın birinci kanununu yani Eştiplilik = İzotipi Kanunu'nu kurdu. Eştiplilik (izotipi) Kanunu Bu kanun, çeşitli kalıtsal karakterlerin faktörleri (genler) tarafından kontrol edildiğini ve bu faktörlerin çiftler halinde bulunduğunu ifade etmektedir. Mendel'in yaşadığı zamanda gen ve kromozomlar bilinmediği halde onun "Eştiplilik Kanunu" bugün genetiğin temel kurallarını meydana getirmektedir. Eştiplilik (İzotipi) Kanunu açık bir ifade ile şöyle tarif edilebilir: "Bir karakter bakımından farklı iki saf (homozigot) birey çaprazlandığı zaman meydana gelen F1 dölünün bireylerinin hepsi melez ve birbirine benzer olur." Uzun saf bezelye ile kısa saf bezelyelerin çaprazlanmasından % 100 uzun melezler meydana gelir. Mendel uzun F1 dölü bitkilerinin saf uzun ebeveyn bitkileri gibi olmadıklarını ortaya çıkardı. Bu bezelyeler görünmediği halde kısalık faktörünü taşımaktaydılar. Bu faktör bir sonraki dölde tekrar ortaya çıkacaktı. Bu muhakeme, onun kalıtımın ikinci kanununu, yani Baskınlık (dominantlık) Kanunu'nu keşfetmesine öncülük etti. Bu kanuna göre, çiftler halinde bulunan faktörlerden (genlerden) biri diğerini maskeleyebilir veya varlığını göstermesine mani olabilir. Baskınlık (Dominantlık) Kanunu Bahçe bezelyelerinde olduğu gibi, uzunluk bir çift gen tarafından kontrol edilir. Uzunluk geni kısalık genine baskındır (dominanttır). Kısalık genine çekinik (resesif) denir. Mendel'in çaprazlamalarında ebeveynin biri saf uzun olup, her iki uzunluk genine de sahipti. Diğeri de saf kısa olup, her iki kısalık genine sahipti. Bunların çaprazlama ürünü olan F1 dölünün bireylerinin hepsi uzun, fakat melezdiler. Bunlar bir uzunluk ve bir kısalık geni taşımalarına rağmen, uzunluk geni kısalık genine baskın olduğundan uzun olarak ortaya çıktılar. Mendel, çalışma sonuçlarını tablolar halinde göstermeyi başardı. Günümüzde her karakter en az iki genle ifade edilir. Genetikte her gen bir harf ile temsil edilir. Dominant (baskın) genler büyük harfle, resesif (çekinik) genler aynı harflerin küçükleri ile ifade edilir. Eğer uzunluğu T harfiyle gösterirsek, saf uzun bitki TT olarak yazılacaktı ve uzunluk karakterinin her iki geni böyle gösterilecekti. Büyük T, uzunluğun zıt karakter olan kısalığa baskın olduğunu ifade etmektedir. Aynı usulle, küçük t, kısalığı temsil etmektedir ve yalnız başına saf kısa, tt olarak gösterilecekti. Bu özelliği heterozigot olarak taşıyan birey ise Tt olarak gösterilir ve fenotipte T özelliğindedir (uzun boyludur). Bütün vücut hücreleri diploit sayıda (2N) kromozom ve gen ihtiva etmelerine rağmen, gametler (cinsiyet hücreleri) mayoza uğrayarak kromozom ve gen sayılarını yarıya indirgediklerinden haploit sayıda (N) kromozom ve gen taşırlar. İnsanın vücut hücrelerinde 23 çift (46 adet), gametlerinde ise 23 adet kromozom bulunur. Sonuç olarak bezelyenin tohum taslağındaki yumurta hücresi ve polen tanesinden meydana gelen sperm çekirdekçiği her karakter için yalnız birer gen taşırlar. Saf uzun bezelye bitkisinde, yumurta ve sperm çekirdekleri olgunlaştığında biri T'nin birini, diğeri de diğer T'yi alır. Aynı şekilde bütün vücut hücrelerinde tt genlerini taşıyan saf kısa bitkinin genleri mayoz sonucu t ve t'ye bölünerek şekillenen yumurta veya spermlere geçerler. Ayrılma (Segrasyon) Kanunu Tablo 1     ♀     t     t ♂     T     Tt     Tt T     Tt     Tt Mendel Ayrılma Kanunu adı ile kalıtımın üçüncü kanununu kurdu. Bu kanuna göre, bir melezde bulunan gen çiftleri birbirinden bağımsız ayrılarak gametlere gider. Bu demektir ki, gen çiftinin bir tanesini bir gamet, diğerini ise başka bir gamet taşır. Ayrıca bir melezde, dominant genle beraber bulunan resesif gen değişmez. Eğer melezin sonraki döllerinde, iki resesif bir araya gelirse resesif karakter tekrar ortaya çıkar. Mendel çaprazlamalarının çizim metodları: Mendel'in bezelyelerle olan melezleme çalışmaları, dama tahtasına benzeyen tablolarla daha açık olarak gösterilebilir. Gametler, üst ve dikey karelere yerleştirilir. Gametlerin birbiriyle eşlenmesi, diğer karelerde işaretlenir. Saf uzun TT ve saf kısa tt bitkinin çaprazlamasını tablo 1´de görülür. Tablo 2     ♀     T     t ♂     T     TT     Tt t     Tt     tt Tt meydana gelen uzun melez bitkileri ifade eder. T (uzunluk) geni, kısalık (t) genine dominant olduğundan, bireyler uzun olarak gözükür. Eğer Tt melezleri birbiriyle çaprazlanırsa gen birleşimlerinin dört ihtimali rahatlıkla tabloda işaretlenebilir. Durum tablo 2´de gösterildiği gibi olur. Melez ebeveynlerden T ve t genlerinin birleşme ihtimallerinin sonucunda, F2 dölünde: 1/4'ü saf uzun TT, 1/2 melez uzun Tt ve 1/4'ü saf kısa tt yavru meydana gelir. Kobaylarda dominant ve resesif genler Tablo 3     ♀     B     b ♂     B     BB     Bb b     Bb     bb Mendel'in uzun ve kısa bezelyeleri çaprazlayarak elde ettiği aynı sonuçlar kobayların renk verasetinde de ispatlandı. Bu durumda siyah renk, beyaz renge dominanttır. Saf bir siyah kobay BB ile, saf bir beyaz kobayı bb çaprazladığımızda ne olacağını görelim. F1 dölünde bütün bireyler (yavrular) siyahtır. Genetik yapılarında ebeveynlerden farklılık arz ederler. Çünkü onlar melez siyahlar Bb'dir. İki melez çaprazlandığında F2 dölü 1/4 oranında saf siyah BB, 1/2 oranında melez siyah Bb ve 1/4 oranı saf beyaz bb olarak gözükebilir. F1 dölünün iki melezi Bb arasındaki çaprazlamadan ortaya çıkan F2 dölü, tablo 3´ün içindeki gibi dağılım gösterir. Mendel’in, çaprazlama deneyleri için özellikle bezelye bitkisini tercih etmesinin, nedenleri vardı. Tozlaşmanın kontrollü bir şekilde gerçekleştirilmesi ve de kendi kendine tozlaşmanın engellenebilmesi, basit yöntemler uygulanarak sağlanabiliyordu. Kalıtımın, biraz karmaşık ilkelerini çözebilmek için fenotipik karakterleri zengin olan bitkiler seçilir. Özellikle bezelye bitkisinin 7 farklı fenotipik karakteri olması çalışmalara kolaylık getirmiştir. Tohumun biçimi (düzgün-buruşuk), tohumun rengi (sarı-yeşil), meyve kabuğu biçimi (şişkin-dar), meyve kabuğu rengi (sarı-yeşil), gövde boyu (uzun-kısa) gibi özellikler fenotipik karakterlere örnek gösterilebilir. Çaprazlama; genetikte, hayvanlarda çiftleştirme, bitkilerde tozlaştırma şeklinde organizmalar arasında yapılan kontrollü döllenme çalışmalarıdır. Asırlar boyunca, kalıtımın, çocuklarda, anne ve babanın karakterlerinin bir karışımı olarak ortaya çıktığına inanılmış, Mendel bu fikri reddederek kendi adıyla belirlenen yasaları belirlemişti. Mendel bir karaktere ait fenotiplerden birinin diğerinden daha baskın olduğunu, çeşitli varyetedeki bezelye tohumları arasında, karşılıklı çaprazlamalar yaparak göstermiştir. Sarı ve yeşil bezelye bitkilerini dişi ve erkek olarak ayrı ayrı kullandı. Çaprazlama sonucundaki ilk dölün (F1 dölü) ana ve babadan sadece birine benzediği görüldü. Bu keşif karakterlerin karışım esasına göre dağılım görüşünü yıkmıştır. Notlar Vücut hücrelerimizin kromozom sayısı 2n dir. Gametlerde (eşey hücreleri) ise bu sayı mayoz bölünme gereği yarıya düşer ve n olur. Anne ve babadan sperm (n) ve yumurta (n) hücreleri (eşey hücreleri) ile taşınan kromozomlar birleşerek 2n sayıdaki zigot hücresini oluşturur. Böylece kromozom sayısı mayoz ile korunmuş olur. Zigotun ergin bireyi oluşturmasına dek sürdürdüğü hücre bölünme programı artık mitozdur. Bu bölünme tipinde kromozom sayısı hep sabittir. Bitkilerde de aynı kural geçerlidir. Eşey hücreleri, polen ve embriyo kesesindeki yumurtadır. Kalıtsal molekülde (DNA) bulunan ve canlının karakterlerinin belirlenmesinde rol oynayan kalıtsal birimlere gen adı verilir. Bir genin DNA molekülünde kapladığı fiziksel alan için lokus deyimi kullanılır. Örneğin bezelyedeki tohumun, rengini belirleyen genin kapladığı alan bir lokustur. Bir lokusta mevcut renk bilgilerinin her birine de allel adı verilir. Sarı renk bir allel, yeşil renk bir allel. Daha genel bir tarifleme ile bir genin değişik biçimlerine allel adı verilir. Mendel, fenotipik karakterlerin çaprazlanması sırasında alleleri, alfabenin bir harfi ile simgelemiştir. Dominant (baskın) karakterleri büyük harf, resesif (çekinik) karakterleri de küçük harfle göstermiştir. Çaprazlamadaki saf soylara ait bitkiler için, ana-baba (parental) kuşağı anlamında P simgesi, bunların çaprazlanmasından meydana gelen birinci kuşak için F1 simgesi kullanılmıştır. Çaprazlamanın devamında meydana gelen döller F2, F3 vb. simgeler kullanılmıştır. Saf soylara (arı ırk) ait sarı bezelye tohumları SS, yeşil bezelye tohumları ise ss olarak gösterilir. Çift harf kullanılmasının nedeni bir lokusta iki karakterin (allel) mevcut olmasıdır. Bu allellerden birisi anneden diğeri babadan gelmiştir. Sarı allel yeşil allele dominanttır bu nedenle Ss allel durumunda gözlenecek fenotipik karakter sarı olacaktır. * Mendel’in 1. yasası: Allellerin ayrışım prensibi = Bağımsız ayrışım prensibi P: SS (anne) X ss (baba) kromozom sayısı:2n Bu karakterler çaprazlanır Muhtemel aleller: G: S (anneden) ve s (babadan) kromozom sayısı: n F1: Ss Çaprazlama sonucu oluşan karakter sarı renk tohumdur. Birbirlerinden belli bir karakterin farklı iki çeşidiyle ayırt edilen (iki allel) iki saf soyun aralarında çaprazlanması sonucu F1 dölünde, ana ve babadan yalnız birine benzeyen homojen bireyler ortaya çıkar. Mendel bu bulgulara göre şu açıklamaları yapmıştır: 1. Belli bir karakteri belirleyen kalıtsal belirleyiciler vardır (günümüzde gen adı verilen birimler). 2. Her ergin bireyin hücrelerinde bir karaktere ait 2 belirleyici (2 allel) bulunmaktadır. F1 de bunlardan biri dominant diğeri resesiftir. 3. Kalıtsal belirleyiciler gamet hücreleri aracılığı ile dölden döle nakledilir. Eşey hücreleri oluşumu sırasında, ayrılan allellerin taksimi tamamen bağımsız ve eşit şekilde gerçekleşir. Örneğin Ss allel çifti taşıyan bir annenin allelleri S ve s ‘dir. Oluşacak eşey hücresine, bu karakter belirliyicisinin S alleli iletilir, diğer hücreye de s alleli iletir. Her eşey hücresi her bir karaktere ait sadece bir allel taşıyabilir. İşte bu Mendel’in birinci yasasının temelidir. * Mendel’in 2. yasası: Bireylerin ilk hücresini (zigotu) oluşturmak üzere eşey hücrelerinin birleşmesi tamamen rastlantıya bağlıdır. F1 döllerin kendi aralarında çaprazlanmasıyla elde edilen döl F2 dölüdür. Belli bir karakterin her iki çeşidini gösteren bireyler her zaman belirli ve sabit oranda çıkarlar. P: Ss X Ss F1 döller kendi aralarında çaprazlanır . G: S s S s Eşey hücrelerine taksim edilen muhtemel alleler. F2: G S s S SS Ss s Ss ss %25 SS %50 Ss %25 ss Oranları hiçbir zaman değişmez --> 3:1 Sarı renkli tohumların yeşil renklilere oranıdır. Mendel genetiği Vikipedi, özgür ansiklopedi DOMİNANT (BASKIN), RESSESİV (ÇEKİNİK) Mendel, düz ve buruşuk tohum yapılarına sahip iki bezelye varyetesini melezleyerek bunlardan meydana gelen yeni bitkilerin tohumlarının düz olduğunu görmüştür. Halbuki bundan önce bu tür çaprazlamalardan her iki özelliğin karışımı özellikler taşıyan canlılar elde edileceğine inanılıyordu. Burada görüldüğü gibi aynı özelliğin farklı olarak ortaya çıkmasını sağlayan genlere birbirinin alleli (eşgeni) denir. Mendel'in yaptığı deneyde görüldüğü gibi düz tohumluluk geni buruşuk tohumluluk geninin etkisini göstermesini engellemiştir. Bunun gibi herhangi bir özelliği etkileyen genin, o özelliği farklı yönde etkileyen allelinin etkisini göstermesini engelliyorsa, bu gen alleli üzerine dominanttır (baskındır). Diğer gen ise (bezelyelerde buruşuk tohumluluğa yolaçan gen) resesivdir (çekinik). Buna güvercinlerden örnek vermek gerekirse tepesizlik özelliği tepeliliğe göre dominanttır. Yani bir güvercin anasından tepesizlik genini, babasından ise tepelilik genini alırsa kendisi tepesiz olur. Bir genin birden fazla alleli olabilir. Aynı gen bu allellerinden bazılarına göre dominantken diğerlerine göre resesiv özellik gösterebilir. Genler genelde harflerle sembolize edilirler. Ancak bütün özelliklerin yabani formlarda görülen biçimini determine eden genler (+) ile gösterilirler. İNTERMEDİYER KALITIM Mendel'den sonra bazı araştırmacılar bazı özelliklerin bu kurallara uymadığını belirlediler. Bu araştırmacılar yaptıkları çalışmalarda, ana ve babada farklı olan bir özelliğin yavrularda her ikisinin de çıkmadığını saptamışlardır. Bu şekilde yavrular bir özellik bakımından ebeveynlerin her ikisine de benzemiyor, ana ve babanın özelliklerinin karışımı bir durum gösteriyorlarsa buna intermediyer kalıtım adı verilir. Bu kalıtım şeklinde bir özelliği farklı yönde etkileyen allel genlerin etkisi eşittir. Bu tür bir kalıtıma İspanyol kökenli Andaluz ırkı tavuğun renk kalıtımında görmek mümkündür. Bu tavuklarda beyaz ve siyah tüy rengine sahip ebeveynlerden mavi tüy rengine sahip yavrular elde edilir. Yine güvercinlerden örnek verilmek istenirse, paçalı ve paçasız ana babadan tozluk yada yarım paça olarak adlandırılan ve parmakları tüysüz, ayağın diğer yerleri tüylü yavrular elde edilir. Aynı şekilde kafa ve kuyruğu renkli (siyah, mavi veya kırmızı olabilir) diğer yanları beyaz olan kelebek ırkı güvercinlerde de renk kalıtımı intermediyerdir. Zira ebeveynlerden biri siyah diğeri beyaz olan kuşların yavruları kafa-kuyruk tabir edilen renkte olurlar. Kafası ve kuyruğu renkli kuşlar birbirileriyle çiftleştirilirlerse yavrular 1/4 ihtimalle siyah, 1/4 ihtimalle beyaz ve 2/4 ihtimalle kafa-kuyruk renkli yavrular elde edilir. HOMOZİGOT ve HETEROZİGOT Mendel'in düz ve buruşuk tohumlu bezelyeleri çaprazlayarak yalnızca düz tohumlu bezelyeler elde ettiğini daha önce anlatılmıştı. Daha sonra bu yavru dölleri birbirleriyle çaprazladı. Bunlardan elde ettiği bezelyelerden ise 4'te birinin buruşuk tohumlu olduğunu gördü. Buradan ilk ebeveynlerde (düz ve buruşuk tohumlu bezelyeler) görülen özelliklerin ikinci generasyonda ortaya çıkabileceğini ortaya koydu. GÜVERCİN BAKIMI Öncelikle kuş bakmak için sağlıklı bir kümese ihtiyaç vardır. Bu kümesin ahşap olması veya toprak üzerinde olması kuşlarımızı aşırı rutubetten koruyacaktır. Teras gibi yerde tuğla kümes yapan arkadaşlarımızın rutubet ortamından kurtulmaları için kümes içini strafor dediğimiz köpükle döşememiz gereklidir. Kümeslerimize bol oksijen girmesi için ufak dahi olsa bir pencere açılması ve sinek teli ile kapatılıp içeriye mikrop taşıyan sineklerin girmesini engellemeliyiz. Kapı ve pencere üzerindeki camlar kümes içine güneşin girmesine yardımcı olacağından tercih nedenidir. Kümesleri güneş alacak şekilde yapmamız sadece güneşte olan D vitamininin kuşlar üzerine gelmesine yardımcı olmamız gerekir. Kümes içine yaptığımız yuvaların da kuru tahtadan yapılıp kuşların yumurtlaması için kuru çam yaprakları, kuru ot, kuru saman koymamız, yumurtanın hava almasını sağlayacağından yavrunun sağlıklı çıkmasını sağlayacaktır. Beslemeyi düşündüğümüz kuşlarımızı kümesimize koyduğumuzda bunların bakımı gündeme geliyor. Günümüzde buğdayla beslediğimiz kuşları maalesef iki saatten fazla uçuramıyoruz. Veya kuşlar eskisi kadar zinde olmuyor. Bunların sebebi tek buğday veya mısırla beslenen hayvanlar, vücutlarına gerekli olan vitamin ve mineralleri yeteri kadar alamamaktadırlar. Oysa vitamin ve mineraller doğurganlık, parlak tüy yapısı, sağlam kas ve kemik yapısı, hastalıklara karşı direnç yönünden çok önemlidir. Bu yüzden kuşlarımıza buğday, mısır, fiğ, pirinç, kırmızı mercimek, kendir tohumu, kuru bezelye gibi karışımlar hayvanların bir nebze olsun ihtiyaçlarını karşılarlar. Bu yemlerin tozsuz ve temiz olması gerekir. Hayvanlar yedikleri bu yemleri taşlıkları vasıtasıyla öğütürler. Bu yüzden taşlıklarına öğütücü kum parçaları gerekir. Bizler genellikle deniz veya dere kumu ile bu ihtiyacı gidermeye uğraşırız. Ancak bu tür kumlar yuvarlak olduğundan kesici görevi yapmaz. Kuşların kursağında boşuna şişlik yapar ve bu kumları yiyen kuşlar bir köşeye çekilir ve kabarık dururlar. Bu kum ihtiyaçları Avrupada istiridye kabuğu kırıklar, kırmızı kil, kömür, çakıl, kurutulmuş deniz yosunu ile giderilir. Ayrıca bu karışımlar 220 derecede fırınlanarak mikrop ve zararlı bakterilerden arındırılırlar GÜVERCİN HASTALIĞI HASTALIK MİKROBUNUN GELİŞME ORTAMLARI Hastalık mikrobunun gelişimi daha çok nemli ortamlarda olur. Bu nedenle hastalık yağmurdan yalıtımı iyi yapılmamış yuvalarda ve kış aylarında daha fazla gözlenir. Güvercin yuvası yapımı için kullanılan sunta, tahta gibi elemanlar ıslandıklarında mikrop üretebilirler. Daha nemli olan yuva altları, yuvanın arkası gibi yerlerde biriken ve temizlik sırasında gözden kaçan dışkılar mikrobun çoğalmasına neden olabilir. Yuvalıklarda kullanılan saman ve benzer otlar ıslandıklarında mikrobun üremesi için çok uygun bir zemin yaratırlar. Islak samanın solunması kuşlarımıza hastalığın bulaşması için yeterlidir. Aynı şekilde gübreli toprağın solunması veya yenmesi hastalık nedeni olabilir. Bazı ev kadınları şehir içindeki yabani güvercinlere bayat ekmekleri ıslatarak vermektedirler. Islatılmış ekmek, Aspergilosis mikrobunun üremesi için çok uygun bir ortamdır. Ayrıca kuşlarımıza verdiğimiz yemlerde hastalık kaynağı olabilir. Özellikle bayat ve küflü yem verilmesi hastalık riskini çok artırmaktadır. Güvercinlere verdiğimiz yemlere mutlaka dikkat etmemiz gerekmektedir. Verilen yemlerin taze olduğunun göstergesi bu yemlerin çimlenme yeteneğini kaybetmemiş olmasıdır. Yem olarak “kısır tohum” kullanımı doğru değildir. TEDAVİ VE KULLANILABİLECEK İLAÇLAR Hastalığın deri enfeksiyonu şeklinde seyretmesi durumunda, banyo sularına karıştırılacak Bakır sülfat sorunun çözümü için yararlıdır. Bakır sülfat için 1 / 2000 oranında sulandırma uygundur. Bunun için 4.5 litre banyo suyuna yarım çay kaşığı ilaç karıştırmak gerekir. Bakır sülfat, sülfürik asidin bakır II okside etkimesi ile oluşan bir tuzdur. Parlak mavi kristaller halindedir ve piyasada “göz taşı” adı ile satılmaktadır. Kimyasal madde satan yerlerde bulunabilir. Hastalığın akciğer ve solunum yollarında görülmesi durumunda Itraconazole, Ketoconazole, Nystatin etken maddeli ilaçlar kullanılmaktadır. Bu etken maddelerden sadece Nystatin bulunduran veteriner ilaçları ülkemizde bulunmaktadır. Diğerleri üretilmemektedir. Ancak içinde bu etken maddeleri bulunduran beşeri ilaçlar eczanelerde bulunabilir. Beşeri ilaçlar veteriner hekim kontrolünde gerekli doz ayarlaması yapılarak güvercinlere de kullanılabilir. Bu ilaçlar hakkında kısa bilgiler aşağıda verilmiştir. NİSTAVET TOZ >Abfar firması tarafından üretilen bu ilaç Nystatin etken maddesine sahiptir. Kanatlılar için geliştirilmiş bu ilaç, güvercinlerde karşılaşılan aspergilosis ve cadidiasis hastalıkları için kullanılmaktadır. 1 gram toz 100 mg nistatin (nystatin) etken maddesi içermektedir. Gerekiyorsa yuvanın ilaçlanması amacı ile aerosol yöntemi ile kullanılabileceği gibi güvercinlerin içme sularına karıştırılarak da kullanılabilir. Aerosol yöntemi ile ilaçlama yapılacağı zaman 10 m2 alan için 1.5 gram ilacın 5 litre suya karıştırılması uygundur. Hazırlanan karışım bitkilere su püskürtülmesi amacı ile kullanılan bir püskürtücü aracılığı ile kullanılabilir. İçme sularına karıştırılarak kullanılacağı zaman, 1 litre içme suyuna 5 gram ilaç katılır. (fazla dolu olmayan bir çay kaşığı) ilaca 3 gün devam edilir. Daha sonra 15 gün ara verilip doz tekrarı yapılır. Itracanozole etken maddeli beşeri ilaçlar: FUNİT KAPSÜL Her kapsülde 100 mg etken madde bulunmaktadır. Nobel ilaç firmasının bir üretimidir. Anti fungal etkilidir. SPOREX KAPSÜL Her kapsülde 100 mg etken madde bulunmaktadır. Toprak ilaç firmasının bir üretimidir. Anti fungal etkilidir. Ketoconazole etken maddeli beşeri ilaçlar : FUNGORAL TABLET Her tablette 200 mg etken madde bulunmaktadır. İlsan ilaç firmasının bir üretimidir. Anti fungal etkilidir. Çocuklara kilo başına 3 mg verilmektedir. KETORAL TABLET Her tablette 200 mg etken madde bulunmaktadır. Bilim ilaç firmasının bir üretimidir. Anti fungal etkilidir. Çocuklara kilo başına 3 mg verilmektedir. Nystatin etken maddeli beşeri ilaçlar : MİKOSTATİN SÜSPANSİYON Her ml de 100.000 IU etken madde bulunmaktadır. Bristol-Myers squibb firmasının bir üretimidir. Anti fungal etkilidir. Çocuklara günde 4 defa 1 ml verilmektedir GÜVERCİN IRKLARI     Ankut Irkı Güvercinler     Bagdadi Irkı Güvercinler     Baştankara Irkı Güvercinler     Bayburt Irkı Güvercinler     Bursa Irkı Güvercinler     Çakal Irkı Güvercinler     Çorum Irkı Güvercinler     Demkeş Irkı Güvercinler     Göğsüak Irkı Güvercinler     Gümüşkuyruk Irkı Güvercinler     İçağlı Irkı Güvercinler     İstanbullu Kırkkuyruk     İzmir Makaracısı     Ketme Irkı Güvercinler     Kızılbaş Irkı Güvercinler     Hünkari     Meverdi     Mulakat Irkı Güvercinler     Oryantal Makaracı (ORİENTAL ROLLER)     Selçuklu Irkı Güvercinler     Şıhşelli Irkı Güvercinler     Taklambaç Irkı Güvercinler     TrabzonIrkı Güvercinler     Taklacı Güvercinler     Trakya Makaracısı     Posta Güvercinleri     Tippler     Kumru Irkı Güvercinler GÜVERCİN YETİŞTİRİCİLİĞİ Yuva Çift yuva esansiyeldir. Dişi güvercin genellikle yavrular yuvayı terk edebilecek hale geldiklerinde yumurtlamaya başlar. Bu sırada erkek güvercin ise, yavruları pazarlama (kesim) büyüklüğüne ulaşıncaya kadar beslemeye devam eder. Bir güvercin çifti için hazırlanacak olan yuva kutusu 40 cm yükseklikte 60 cm genişlikte olmalı ve her yuva kutusu tam ortadan ikiye bölünerek 30 cm lik genişlik sağlayacak şekilde ikiye bölünerek bir çifte güvercine tahsis edilmelidir. Yuvalar 40 cm derinlikte olmalı ve yuvaların önüne 20 cmlik bir platform konarak kuşların yuvalarına kolaylıkla konmaları sağlanmalıdır. Yuvalık tasları temizlenme kolaylığı bakımından yuva kutusu içine konmalıdır. Çam yaprakları(iğneleri), saman ve talaş gibi kaba materyal iyi bir yuva materyalidir. Yuva materyalinin barınağın ya da kümesin bir köşesine konması israf olmasına engel olur böylece güvercinler üreme dönemleri boyunca gerektiği kadar materyali buradan alabilirler. Üretim Damızlıklar temel genetik bilgilerin ışığında seçilmelidir. Kayıtların dikkatli tutulması (progeny test) seleksiyona büyük ölçüde yardımcı olur. Bir çift damızlık güvercin yılda ortalama ağırlığı 450-700 g kadar olan 12 adet etlik güvercin yetiştirmelidir. Reforme damızlıklar bu standardın dışındadır. Güvercinler altı aylık yaştan itibaren çiftleştirilebilirler. Bazı dişiler 10 yaşından sonra dahi üretkenliklerini devam ettirirken, bazı erkeklerin de beş yaşından sonra bile başarıyla kullanıldıkları bildirilmiştir. Güvercinin yaşını ve cinsiyetini söyleyebilmek zor olduğundan sertifikasyonlu satış yapan ciddi firmalardan satın alınmalıdır. Dişiler genellikle erkeklerden küçüktür ve daha narin bir kafa yapısına sahiptir. Dişiler badi badi bir yürüyüş stiline sahiptir ve kuyruklarını erkekten daha dik tutarlar. Pelvik kemikler arası dişide daha geniştir. Erkek daha iri ve agresif olup, gürültülü bir ötüşe sahiptir. Üreme mevsimi sırasında erkek sürekli kur yapmak için dişinin çevresinde döner. Kuluçkadan çıkış ve büyütme Güvercin yumurtasının inkübasyon süresi 17 gündür. İlk ve ikinci yumurta arasında kuluçkadan çıkış süresi bakımından 1-2 günlük fark olur. Her iki ebeveyn birlikte yuvayı hazırlar ve sırayla kuluçkaya yatarlar. Dişi kuş genellikle palazlar iki haftalık olduğunda tekrar yumurtlamaya başlar. Her iki ebeveyn de yavruları beslemesine rağmen dişi kuş ikinci kez yumurtlamaya başladığında palazların beslenmesi ile daha çok erkek kuş ilgilenir. Palazlar yuvayı terk etmeden önce dişi kuş yumurtlamaya başladığından palazların rahatsız olmaması ve kuluçkaya ara verilmemesi için yukarda açıklandığı gibi ikinci yuva temin edilmiş olmalıdır. Ebeveyn palazları beslediği için kuşları rahatsız etmeye gerek yoktur (gerçekte kuşlar beslenmeleri sırasında rahatsız edilmemelidir) İlk haftalarda palazlardan biri ölürse onun yerine aynı yaş ve büyüklükte başka bir palaz konarak ebeveynin bunu da beslemesi sağlanabilir. Bu durum palazsız kalmış olan çiftin daha erken yumurtlamaya başlamasını sağlar. Bu durumda örneğin yavrularından birisi ölmüş olan çiftin diğer yavrusu tek veya kendileri gibi yavrularından birisi ölmüş olan diğer bir çifte verilerek bu çiftin tekrar yumurtlamaya daha erken başlaması sağlanarak çifte verilerek ekonomik kayıp azaltılmaya çalışılır. Ebeveynler hasta veya ölmüşse palazlar en az bir haftalık olmaları şartı ile zorla beslemede olduğu gibi elle beslenebilirler. Alternatif bir yol olarak dane yemlere su emdirilerek palazlar küçük dane yemlerle de beslenebilir. Damızlık amaçla elde tutulacak olan palazlar belirlenmeli ve daha sonra yeme ve içme faaliyetlerini öğrenmeleri için ebeveynleri ile birlikte yaklaşık 6 hafta süreyle bir arada kalmalarına izin verilmelidir. Damızlık bir sürü oluşturmak için palaz seçerken her bir yuvadan yalnızca en iri palaz seçilmez, aksi taktirde sadece erkekler seçilmiş olabilir. Daha iri kuşlar yönünde sürekli bir seleksiyon sürüde erkek oranının dişilerden daha çok olmasına neden olabilir. Beslenme Güvercinler yaşamının ilk 20 gününde diğer kanatlılara oranla çok daha hızlı büyürler. İlk gıdaları ebeveynlerinin kursaklarında sentezlenen ve güvercin sütü adı verilen bir sıvı olup, yavruların ağızlarına kusularak verilir. Güvercin sütü protein ve yağ miktarı yüksek koyu krem rengi ve kıvamında yarı sindirilmiş bir materyal olup, karbonhidrat miktarı düşüktür. Yumurtadan Çıktıktan 20-40 gün sonra yavrular yem tüketebilirler. Diğer kanatlı türlerin aksine güvercinler toz formdaki yemi tüketemediklerinden verilecek olan dane yem, bütün halde, kaba kırılmış veya ezilmiş olarak verilir veya ticari olarak hazırlanmış pelet yemler kullanılır. Birçok yetiştirici tarafından güvercinler; 1) komple pelet rasyon veya 2) pelet rasyon ile birlikte verilen dane yem ile beslenir. En çok kullanılan dane yemler arasında mısır, buğday, darı ve bezelye gibi baklagiller bulunur. Daneler yemlikte karışık bir şekilde ya da kafeterya tipi bir yemlikte (her dane çeşidi için ayrı bir bölümün bulunduğu) verilirler. Karışık yemleme yapıldığında güvercinlerin günde iki kez yemlenmesi önerilir. Her periyotta, 1 saat içinde bitirilecek kadar yem verilir. Güvercinler yem konusunda titiz olmamalarına rağmen, tamamen dane yemden oluşmuş diyetleri tercih ederler. Mısır gibi iri daneler kırılarak verilebilir. Tablo-110da güvercinlerin besin maddeleri gereksinimleri verilmiştir KUŞ BESLEMEDE KULLANILAN MALZEMELER Gösteri Kafesi: Revir, eşhane ve pırıltı kafesi olarakta kullanılabilir. Galvenizli telden yapılmıştır. Üstten kapaklıdır.       Mamalıklar: Plastik mamalıklar özel yemleme, mineral verme ve gösteri kafeslerinde kullanılır. Geçme kancalıdır.      Mineral: Güvercin sağlığı için vazgeçilmez olan mineraller aynı zamanda sindirim taşı görevini yaparlar.      Suluklar: 5 Lt'lik ve 2,5 Lt.lik olmak üzere iki çeşittir. Güvercinler için üretildiğinden su haznesine yabancı madde almayacak şekilde tasarlanmıştır.    Taban Izgarası: Sağlıklı güvercinler için vazgeçilmez olan taban ızgaraları uzun ömürlüdür ve kolay temizlenir. Bekar Tünekleri: Eşsiz güvercinler ve yavrular için üretilmiştir. Özel tasarımı sayesinde tüy kirlenmelerini ve  tünek kavgalarını önler.                  Yemlik: Ahşaptan üretilmiş yemlikler üstündeki pırdöndü sayesinde güvercinlerin konmasına olanak vermeyecek biçimde tasarlanmıştır. Yuva Izgarası: Yuvalıkların altına konarak kullanılan özel ızgaralar güvercin dışkısını ve kuşsütü artıklarını ulaşılamaz kılar. Yuvalık: Plastikten mamül yuvalıklar yumurta zaiyatını önler ve yuvada hijyen sağlar. Temizlenmesi hızlı ve kolaydır. GÜVERCİN ÇEŞİTLERİ BAKIMI

AKVARYUMDA BALIK BAKIMININ TEMEL KURALLARI:

AKVARYUMDA BALIK BAKIMININ TEMEL KURALLARI:        Akvaryumdaki balık türlerinin sayısı ne kadar fazla ise onların farklı olan ihtiyaçlarını karşılamak o derecede zor olacaktır. Balık çeşitlerinin sayısının az olması bu bakımdan daha çok tercih edilen bir olaydır.        Akvaryumun büyüklüğü içindeki balıklara yeterli olmalıdır. Yaklaşık bir hesaplamayla balık boyunun her santimetresi için 1 litre su gereklidir. Ancak balıklar büyüdükçe ihtiyaçları olan su miktarı da artar. Gereğinden gazla balık olan bir akvaryumda hem oksijen eksikliği oluşmaya başlar hem de balıklar için hareket serbestliği azalmış olur.        Akvaryum yerinin seçiminde ayrıntılı olarak bahsettiğimiz noktalara dikkat edilmelidir.        Su sıcaklığı mutlaka balıklar için optimal olan değerler arasında olmalıdır ve ani sıcaklık değişikliklerinden kaçınılmalıdır. Kış aylarında akvaryumdaki su sıcaklığı, yavaş yavaş çok az miktarda düşürüldüğü takdirde balığın doğal ortamındaki koşullar daha fazla sağlanmış olacaktır.        Taban kumu seçiminde balıklar için koyu renkli mümkünse uygun büyüklükteki nehir kumu kullanılmalıdır. Piyasada en çok satılanı deniz kumudur. Nehir kumu bulunamadığı takdirde deniz kumu da kullanılabilir.        Akvaryuma ilk balığı, akvaryum suyla doldurulup iyice havalandırıldıktan bir hafta sonra konmalıdır.        Balıklar satın alındıktan sonra suları soğutulmadan akvaryumun bulunduğu yere kadar uygun sıcaklık şartlarında getirilmeli ve akvaryuma aniden konmamalıdır. Balıklar içinde bulunduğu torbayla birlikte akvaryumda en az 45 dakika bekletilmeli ve poşet içindeki su sıcaklığı ile akvaryumdaki su sıcaklığı dengelendikten sonra akvaryum içine salıverilmelidir.        Akvaryumdaki balıkların karakterleri bir birine uyumlu olmalıdır. Sakin ve saldırgan balıkları aynı akvaryum içine koymamalıyız.        Akvaryumu kurduktan sonra balıkları rahat bırakmalıyız. Canımız sıkıldıkça suyunu değiştirme, temizlik yapma, yemleme, aksesuarların yerlerini değiştirme v.b sebeplerle balıkları huzursuz etmekten kaçınmalıyız. Uzun süreli periyotlarla olmak kaydıyla suyun bir defada 1/3� ünden fazlasını değiştirmemeliyiz.        Yemlemenin düzenli yapılması gerekir. Aşırı miktarda ve çok sık yem verilmemelidir. Kuru yem kullanıyorsak yemler tabana düşmeden balıklar tarafından tüketilebilecek miktarda olması yeterlidir. Canlı yem kullanıyorsak ise verdiğimiz canlı yemler bir iki saat içinde tamamen tüketilmelidir. Daha fazla miktarda verilen yemler tüketilemediği taktirde suyun yapısını bozacağı için tehlikelidir.        Filtreyi sık sık temizlemeli eksilen suyu uygun şartlardaki suyla en geç ayda bir kez tamamlamalıyız.        Eğer akvaryumda ölü balıklar ve yem artıkları varsa derhal akvaryumdan uzaklaştırılmalı, hasta balıklarda ayrılarak başka bir akvaryumda tedavilerine devam edilmelidir.       AKVARYUMUN AYDINLATILMASI:        Akvaryumun aydınlatılmasından kastımız daha çok yapay ışınlandırmadır. Doğrudan Güneş ışığı almayan ama dolaylı olarak iyi aydınlanan bir yere konan akvaryum Güneşli günlerde günlük ışık ihtiyacını karşılayabilir. Ama günlerin her zaman aynı şekilde ışıklı olmasını bekleyemeyiz. Özellikle bitkili akvaryumlarda günde 10-12 saat ışıklandırma yapılmalıdır. Ancak fazla ışıklandırmanın bitkiler ve alglerin üremesini çok fazla arttıracağını unutmamalıyız. Alglerin fazla miktarda artması oksijen tüketimini arttıracaktır.Bu tehlike bol havalandırma ile ortadan kaldırılabilir.Esas olan tehlike; bol fotosentezin bol karbonik asit meydana getirmesi ve bunun sonucunda da tehlikeli boyutta pH yükselmesine sebep olmasıdır.Bu da balıklarda ani ve toplu ölümlere neden olur.Suyun renginin yeşile dönmesi alglerin çok fazla ürediğinin belirtisidir. Bu durumda ışıklandırmanın azaltılması veya bir süre kesilmesi gerekir.         Pratik olarak ışık miktarını ayarlamak istiyorsak; desimetrekare başına normal ampuller için 2 watt, flüoresans lambalar içinde 2/3 watt lık ışıklandırma yeterli olur. Eğer akvaryum 30 cm den derin ve suyunun saydamlığı azalmışsa ışık miktarı biraz daha arttırılabilir.   AKVARYUMUN HAVALANDIRILMASI       Bitkili bir akvaryumda balık sayısı çok fazla değilse akvaryumun dışarıdan havalandırılmasına çok gerek kalmayabilir.  Çünkü akvaryum içindeki bitkiler ve balıklar arasında oksijen ve karbondioksit alışverişi açısından bir denge vardır. Gündüz bitkiler sudaki karbondioksiti alarak suya oksijen verirler. Balıklarda sudaki bu oksijeni alıp suya solunum sonucunda çıkan karbondioksiti verirler. Ancak bitkiler geceleri metabolizmaları gereği oksijen tüketmeye başlarlar. Buna karşın geceleri balıkların karanlıkta çok daha az hareket etmeleri sebebiyle oksijen tüketimleri azalır be bitkilerin kullandığı oksijen buradan karşılanabilir. Ama içinde çok fazla balık bulunan akvaryumlarda ve özelliklede üretim yapılıyorsa mutlaka havalandırmanın yapılması gereklidir.       Su sıcaklığı arttıkça oksijenin sudaki çözünürlüğü ters orantılı olarak azalır. Bu sebeple sıcak su akvaryumlarında daha fazla havalandırmaya gerek duyulur. Sudaki oksijen miktarının yeterli olup olmadığını anlamanın en kolay yolu balıkları gözlemlemektir. Eğer balıklar sanki suya asılı gibi yüzeyde duruyor ya da bazen sudan dışarı atlayacaklarmış gibi davranıyorlarsa sudaki oksijen miktarının tükenmeye başladığının sinyalidir.       Havalandırma ne kadar iyi yapılırsa yapılsın bazı durumlarda suda oksijen azlığı görülebilir. Bunun en büyük sebebi fazla miktarda verilen yemlerin bozulması ya da akvaryumda oluşan toplu ölümler sebebiyle balıkların çürümesinden kaynaklanması olabilir. Bu tür durumlarda sudaki mikroorganizmalar çok fazla sayıda çoğalarak sudaki oksijen seviyesini düşürebilirler.       Hava pompalarının ucuna takılacak hava taşlarıyla, havanın su içinde çok ince kabarcıklar şeklinde ve akvaryumda çok yavaş bir su hareketi oluşturacak şekilde dağıtılması önerilir. Çok fazla oksijen verilmesinin de balıklar için zararlı olacağını unutmamalıyız. (Balık hastalıkları kısmına bakınız)   AKVARYUMUN FİLTRASYONU:         Akvaryumda biriken yabancı maddeleri temizlemek, suyun sertliğini azaltmak, tedavi yada başka amaçlarla akvaryuma verilen maddeleri uzaklaştırmak, sudaki biyolojik dengeyi kurmak v.b. nedenlerle akvaryum suyunun filtrelenmesi gerekir.  Bunun için çok değişik filtre tipleri kullanılır.         Çalışma prensipleri akvaryum ve filtre içindeki su seviyelerinin eşit olması zorunluluğuna dayanmasıdır. Hava ile birlikte filtre içindeki temizlenmiş su, üstten akvaryuma verilir. Akvaryuma su girince su seviyesi artacağından filtreye doğru bir akıntı başlar. Filtre içindeki süzgeçten geçen su temizlenerek tekrar akvaryuma verilir.         Akvaryumdaki filtrelerin belli aralıklarla temizlenmesi gereklidir. Piyasada en çok satılanı süngerli içi filtrelerdir. Bunların süngerleri 3-4 günde bir temiz su kullanılarak iyice yıkanmalıdır. Deterjan kullanmak, bu deterjanların kalıntısı süngerde kaldığı takdirde balıklar için zararlıdır. Sık sık akvaryum suyunu değiştirmek yerine filtrenin temizliğinin yapılması önerilir.  AKVARYUMUN KURULMASI:        Yer Seçimi ve Akvaryumun Yerleştirilmesi:          Yer seçiminde öncelikle dikkat edeceğimiz nokta, akvaryumdaki tüm canlıların ışık gereksinimini karşılamak olmalıdır.Aynı zamanda direk Güneş ışığının vurmadığı ve pencereden uzak bir yere koymalıyız. Çok parlak Güneş ışığı hem bitkiler için uygun değildir, hem de alglerin çok fazla çoğalmasına neden olurlar.Alglerin fazla miktarda artması oksijen tüketimini arttıracaktır.Bu tehlike bol havalandırma ile ortadan kaldırılabilir.Esas olan tehlike; bol fotosentezin bol karbonik asit meydana getirmesi ve bunun sonucundada tehlikeli boyutta pH yükselmesine sebep olmasıdır.Bu da balıklarda ani ve topyekün ölümlere neden olur.Işık ihtiyacı direkt olarak Güneş ışığından değil uygun miktardaki yapay ışıklandırma ile karşılanabilir.         Akvaryumu koyduğumuz eşyanın sarsılmamasına ve devamlı olarak sabit kalabileceği bir yer seçmeye dikkat etmamiz gerekir.Çünkü balıklar devamlı olarak yapılacak değişikliklerden ve akvaryumda yapılacak işlemlerden hoşlanmazlar."Akvaryumun bakımı zor, ne kadar çok uğraşsamda balıklarım sürekli ölüyor " diyen birine, "akvaryuma mümkün olduğunca ellerini az sok" tavsiyesinde bulunulabilir.    Akvaryum Tabanının Hazırlanması:        Akvaryum tabanını yerleştirirken; hem balıklar, hem de eğer eğer akvaryuma  bitki koyacaksak bitkiler için uygun bir taban malzemesi kullanmamız gerekir.Balıklar genellikle tabanın koyu renkli olmasını tercih ederler.Açık renkli tabana sahip olan bir akvaryumda, özellikle tabana yakın yüzen balıklar huzursuz  olurlar.Suyun ortasında yada yüzeye yakın yüzen balıklar ise tabanın yapısıyla çok fazla ilgilenmezler.Ayrıca tabana yerleştireceğimiz oyuk taşlar ve geçitler hem güzel bir görüntü oluşturur, hem de zaman zaman ya da korktuklarında saklanabilecekleri bir ortam oluşturur. Bitkiler içinse tabanın fiziksel durumundan daha çok kimyasal yapıları yani minerallik yapıları önemlidir.        Taban malzemesi olarak kullanılabilecek en iyi malzemelerden birisi çok küçük yada büyük olmayan dere kumudur.Fakat en çok satılanı deniz kumudur.Deniz kumu içinde çok miktarda karbonatlı çakıl taneleri yada hayvan kabukları bulunabilir.Bunlar suyu sürekli olarak sertleştirecekleri için tercih edilmezler.Demir, bakır v.b. malzemelerin de akvaryumda bulunması zararlıdır.        Kumun akvaryuma yerleştirilmeden önce, yıkama suyunda bulanıklık kaybolana kadar iyice yıkanması gerekir. Akvaryuma koyacağımız kumun kalınlığı ise; küçük akvaryumlarda  3 cm kadar yeterli olabilirken, büyük ve yüksek olan akvaryumlarda 8 cm ye kadar çıkabilir.Kumları yerleştirirken de filtrenin bulunduğu bölgeyi akvaryumun en çukur yeri olacak şekilde meyillendirmeliyiz. Akvaryum zemininde taş kullanıyorsak iri taşları arka tarafa koyarak ön tarafta görüş rahatlığının sağlanmasına dikkat etmeliyiz  Bitkilerin Yerleştirilmesi:          Öncelikle akvaryumumuza koyacağımız bitkileri seçerken hem akvaryumumuza hem de içindeki balıklara en uygun olan bitki çeşitlerini seçmemiz gerekir. Bitkiler için suyun sıcak ya da soğuk olması ilgilendirdiği gibi suyun sertliği de ilgilendirir. Bunun için akvaryumdaki balıklar soğuk su balıkları ise öncelikle soğuk su seven bitkileri, suyun sertliği de yüksekse aynı zamanda sert suyu seven soğuk su bitkilerini seçmemiz gerekir. Ayrıca çok çabuk büyüyen bitkilerin diğer bitki türlerinin büyümesini engelleyeceğini unutmamamız gerekir.         Bitkileri yerleştirirken akvaryuma biraz su koyup, akvaryum tabanına parmakla açacağımız çukurlara, büyük yapraklı olanlar arkaya, küçük yapraklı olanlar ise ön tarafa olacak şekilde düzgünce yerleştirmeliyiz.Eğer kökler çok uzunsa uçlarından hafifçe kesilebilir. Köklerin birleştiği kısmın yukarısının taban dışında kalması geri kalan kısmın taban altında kalması yeterlidir Akvaryum Suyunun Özellikleri:          Su, akvaryumda yaşayan bütün canlılarla devamlı karşılıklı ilişki içinde olduğundan onların yaşam sürecine doğrudan doğruya etki eder. Suyun yapısında olacak değişiklikler balıkların uygun ortam şartlarının sınırlarını aştığında toplu ölümlere sebep olabilir. Aynı şekilde akvaryumdaki balıklar ile bitkiler ve bunların organik artıkları, akvaryum içine konan malzemeler, hatta balıkları beslemede kullandığımız fazla miktardaki tüketilmeyen yem artıkları ve uzaklaştırılmayan ölü balıklar da sürekli olarak akvaryum suyunun özelliklerini değiştirir. Akvaryum suyunun özelliklerinin değişmesi demek biraz öncede bahsettiğimiz gibi akvaryumdaki balık ve bitkilerin yaşan koşullarının değişmesi demektir ki bu onlar için en büyük tehlikelerden biridir. Bizim için soluduğumuz hava ne anlama geliyorsa balıklar için de su aynı anlama gelir. Bu sebeple suyun kalitesinin sürekli olarak kontrol altında tutulması gerekir. Ancak bu demek değildir ki suyu temiz tutmak için sık sık suyu değiştirmeliyiz. Bir çok amatör akvaryum meraklısın yaptığı gibi suyu sık sık değiştirmek balıklara zarar verir. Suyun Ph� ı (Suyun Asiditesi): Balıklar için en uygun pH değeri, balığın türüne göre değişmekle birlikte bir genelleme yaparsak 5 ile 8 arasındadır. Narin balıklar için; 6,0-7,6 yumurtlayan balıklar için; 6,4-7,0 canlı doğuran türler içinse; 7,0-7,6 arasındaki pH değerleri bu genelleme içine alınabilir. Yumurta gelişimi için en uygun pH aralığı 6,6-7,0 dır. Narin bitkiler için; 7,0-7,4 kuvvetli bitkiler içinse 7,6-8,0 arasındaki pH uygundur. Akvaryumdaki suyun pH ı sık sık değişir. Bu, özellikle suyun orjinine ve biyolojik yapısına bağlıdır. Ayrıca çok bitkili akvaryumlarda kuvvetli Güneş ışığı da suyun pH değerini hızla yükseltir. Amatör akvaryumcular için suyun pH değerini 7,0-7,4 aralığında tutmaları ve her 15 günde bir suyun pH kontrolünü yapmaları önerilir. Yumurtlama kaplarında ise bu kontrolün sıklığı çok daha fazla olmalıdır. Suyun Sertliği: Balık üretiminde pH ile birlikte en önemli faktörlerden biriside suyun sertliğidir. Uygun değerler yine balıktan balığa değişmektedir. Özellikle üretimi zor olan balıklar için memba suları kullanılabilir. Oksijen: Dışarıdan hava taşlarıyla veya filtreden çıkan hava kabarcıklarıyla suya oksijen sağlanabileceği gibi yeşil bitkilerin asimilasyonları sonucu ve hava ile temas eden su yüzeyinden de suya oksijen girişi olur. Su yüzeyi geniş ve içinde az balık ve hiç canlı bitki bulunmayan akvaryumlarda havalandırma yapılmasa bile havadan giren oksijen yeterli olur. Oksijen azlığı veya fazlalığı durumlarının balıklardaki etkilerine balık hastalıkları bölümünde değinilmiştir. Amonyak: Su içinde balıkların dışkısı, idrarı, sümüksü salgı maddeleri ya da çürüyen yem artıklarıyla suya verilen azot bileşikleri bakteriler tarafından parçalanarak amonyağa dönüştürülür ve amonyakta çok kuvvetli bir zehir etkisi gösterir. Amonyak sadece yüksek pH değerlerinde zararlıdır. Düşük pH değerlerinde amonyum halinde bulunacağından zararsızdır. Bundan korunmak için mutlaka akvaryumda sık sık Ph kontrolü yapmamız gerekir. Akvaryumun Su İle Doldurulması: Yukarıda anlattığımız noktalara uygun olacak şekilde akvaryuma koyacağımız suyu balıkları almadan daha önce temin edip dinlendirmemiz gerekir. Bu esnada havalandırmada yapabiliriz. Akvaryumu doldururken de mümkün olduğunca suyu bulandırmamalıyız. Daha sonra havalandırma ve ısıtıcıyı çalıştırarak suyu birkaç gün daha dinlendirmeliyiz. Balıkları ancak daha sonra �Akvaryumun Balık İle Donatımı ve Bakımı� konusunda anlattığımız şartlara uyarak akvaryuma koyabiliriz.  Akvaryumun Balık İle Donatımı ve Bakımı:          Akvaryuma koyacağımız balıkları seçerken karakterlerinin birbirlerine uygun olmasına dikkat etmemiz gerekir. Saldırgan balıklarla sakin balıkları aynı akvaryuma koymamalıyız. Satın alacağımız balıkların yüzgeçleri tam olmalı, vücutlarında benek veya lekeler olmamalıdır. Aldığımız balıkları en kısa zamanda akvaryumun bulunduğu bölgeye getirmeli ve eve getirirken de suyunun soğumamasına dikkat etmeliyiz. Balıkların bulunduğu suyun sıcaklığı ile akvaryum suyunun sıcaklığı arasındaki sıcaklık farkından balıkların etkilenmesini önlemek için; balıkların bulunduğu paketi ağzını açmadan akvaryum içine koymalı ve en az 45 dakika boyunca beklemeliyiz.         Akvaryuma asla balıkları tek olarak koymamalıyız. En azından küçük gruplar halinde veya çift olarak koymamız gerekir. Yaklaşık olarak balıkların uzunluklarının her cm si için 1 lt su gereklidir. Eğer balıklar çok hareketlilerse daha fazla su gerekir.Akvaryumumuza koyacağımız balık sayısını bu şekilde hesaplayabiliriz.         Balıkları akvaryuma koyduktan bir süre sonra ölümler oluşabilir. İlk düşünmemiz gereken; suyun yapısı, özellikle de pH ve sertliği olmalıdır.         Akvaryumu düzenledikten sonra temizlik için sık sık su değişiminden kaçınmamız gerekir. Eğer su bozulmuşsa suyu tamamen değiştirmek yerine bir kısmını yenilemeliyiz.         Akvaryumun ısısını düzenli olarak kontrol etmeliyiz. Özellikle tropikal balıklarda (çoğunluğu 25 derece civarındaki sıcaklıkları severler) su sıcaklığı 20 derecenin altına düştüğünde keyifsizlik başlar. Soğuk su balıkları içinse su sıcaklığının gereğinden fazla yükselmemesine (22-24 dereceyi geçmemesine) dikkat etmeliyiz.         Balıkların genel durumunda bir anormallik olup olmadığını sık sık gözlemlemeliyiz. Normalde yüzeye yakın yüzen bir balık köşeye sinmiş mi? Yada balıklar toplu halde su yüzeyine çıkmışlar mıdır? Yüzüşlerinde dengesizlik var mı? Yüzgeç kenarları tam mı yoksa eksilmeler var mı? İştahları yerinde mi? v.b. bir çok noktaya dikkat edilmelidir.         Akvaryum suyunu özellikle pH ve sertlik yönünden belli aralıklarla kontrol etmemiz gerekir. Ayrıca suda bulanıklık ya da renginde yeşillenme olup olmadığını da gözlemlemeliyiz. Su yüzeyinde yada tabanda ölü balıklar yada tüketilmemiş yen artıkları varsa bunları en kısa zamanda uzaklaştırmamız gerekir.         Düzenli ve yeterli derecede mümkün olduğunca değişik yemler kullanarak yemleme yapmalıyız. Verilecek yem miktarı balıkların tüketebileceği kadar olmalıdır. Küçük porsiyonlar halinde ve sık sık yemleme yapmak gereklidir. Balıkların tüketemediği yem tanelerinin suyun yapısını bozacağını unutmamalıyız.         Buharlaşıp azalan suyun yerine saf su, yağmur suyu yada sertliği  düşürülmüş su ilave etmeliyiz. Hiçbir zaman çeşme suyu kullanmamalıyız. AKVARYUMDA BALIK BAKIMININ TEMEL KURALLARI:        Akvaryumdaki balık türlerinin sayısı ne kadar fazla ise onların farklı olan ihtiyaçlarını karşılamak o derecede zor olacaktır. Balık çeşitlerinin sayısının az olması bu bakımdan daha çok tercih edilen bir olaydır.        Akvaryumun büyüklüğü içindeki balıklara yeterli olmalıdır. Yaklaşık bir hesaplamayla balık boyunun her santimetresi için 1 litre su gereklidir. Ancak balıklar büyüdükçe ihtiyaçları olan su miktarı da artar. Gereğinden gazla balık olan bir akvaryumda hem oksijen eksikliği oluşmaya başlar hem de balıklar için hareket serbestliği azalmış olur.        Akvaryum yerinin seçiminde ayrıntılı olarak bahsettiğimiz noktalara dikkat edilmelidir.        Su sıcaklığı mutlaka balıklar için optimal olan değerler arasında olmalıdır ve ani sıcaklık değişikliklerinden kaçınılmalıdır. Kış aylarında akvaryumdaki su sıcaklığı, yavaş yavaş çok az miktarda düşürüldüğü takdirde balığın doğal ortamındaki koşullar daha fazla sağlanmış olacaktır.        Taban kumu seçiminde balıklar için koyu renkli mümkünse uygun büyüklükteki nehir kumu kullanılmalıdır. Piyasada en çok satılanı deniz kumudur. Nehir kumu bulunamadığı takdirde deniz kumu da kullanılabilir.        Akvaryuma ilk balığı, akvaryum suyla doldurulup iyice havalandırıldıktan bir hafta sonra konmalıdır.        Balıklar satın alındıktan sonra suları soğutulmadan akvaryumun bulunduğu yere kadar uygun sıcaklık şartlarında getirilmeli ve akvaryuma aniden konmamalıdır. Balıklar içinde bulunduğu torbayla birlikte akvaryumda en az 45 dakika bekletilmeli ve poşet içindeki su sıcaklığı ile akvaryumdaki su sıcaklığı dengelendikten sonra akvaryum içine salıverilmelidir.        Akvaryumdaki balıkların karakterleri bir birine uyumlu olmalıdır. Sakin ve saldırgan balıkları aynı akvaryum içine koymamalıyız.        Akvaryumu kurduktan sonra balıkları rahat bırakmalıyız. Canımız sıkıldıkça suyunu değiştirme, temizlik yapma, yemleme, aksesuarların yerlerini değiştirme v.b sebeplerle balıkları huzursuz etmekten kaçınmalıyız. Uzun süreli periyotlarla olmak kaydıyla suyun bir defada 1/3� ünden fazlasını değiştirmemeliyiz.        Yemlemenin düzenli yapılması gerekir. Aşırı miktarda ve çok sık yem verilmemelidir. Kuru yem kullanıyorsak yemler tabana düşmeden balıklar tarafından tüketilebilecek miktarda olması yeterlidir. Canlı yem kullanıyorsak ise verdiğimiz canlı yemler bir iki saat içinde tamamen tüketilmelidir. Daha fazla miktarda verilen yemler tüketilemediği taktirde suyun yapısını bozacağı için tehlikelidir.        Filtreyi sık sık temizlemeli eksilen suyu uygun şartlardaki suyla en geç ayda bir kez tamamlamalıyız.        Eğer akvaryumda ölü balıklar ve yem artıkları varsa derhal akvaryumdan uzaklaştırılmalı, hasta balıklarda ayrılarak başka bir akvaryumda tedavilerine devam edilmelidir.   AKVARYUM BALIĞI ÜRETİMİNİN TEMEL KURALLARI:        Akvaryum balığı üretiminden söylemek istediğimiz; Lepistes, Plati veya Kılıçkuyruk gibi normal akvaryumda da kolaylıkla kendi kendine üreyebilen canlı doğuran balıklar değil, daha çok yumurtlayan balıkların üretimidir.        Üretimini yapacağımız balıkları öncelikle çok iyi tanımalıyız. Onların doğal ortamdaki yaşam koşullarını, çiftleşme döneminde iken içinde bulunduğu suyun özelliklerini ve bu dönemde gösterdikleri özel davranış şekilleri bilinmelidir. Balıklar genellikle tam olarak istedikleri şartları taşımayan suda da yaşamlarını sürdürebilirler. Ancak yumurtalar veya yumurtadan yeni çıkan yavrular çok daha hassastırlar. Su sıcaklığı. pH, suyun sertliği, ışık v.b. faktörler çok daha iyi ayarlanmalıdır. Yeterince uygun olmayan koşullarda yumurta edilmiş olsa bile, yumurtalar bu suda ya gelişemez ya da sperm tarafından döllenemeden ölür.        Damızlıkları seçerken daha çok aynı akvaryumda yaşayan ve birbirlerine ilgi gösteren çiftler tercih edilmelidir. Bu balıklar sağlıklı olmalı ve çiftleşmeye hazır olduklarını gösteren davranışları sergilediklerine dikkat edilmelidir.        Damızlıkların bakımına önceden başlanmalı ve çok iyi koşullarda bakılmalıdırlar. Yumurtlama öncesinde ve sonrasında damızlıklar yeterli bir şekilde doyurulmalıdır. Ancak bu sırada akvaryumda yem artığı kalmamalıdır.        Üretim akvaryumu çok temiz olmalı ve mümkünse tamamen camdan yapılmış olmalıdır.        Su bitkileri üretim akvaryumuna konmadan önce temiz su ile iyice yıkanmalıdır. Akvaryuma yerleştirilecek bitkiler; üretilecek balığın türüne göre en uygun ortamı sağlayan bitkiler olmalıdır.         Havalandırma ve filtrasyona bir süre ara verilmelidir.        Üretim akvaryumuna fazla ışıklandırma yapılmamalı buna karşın sabah güneşini görmelidir. Yumurta olup olmadığını kontrol etmek istiyorsak, damızlıklar atıldıktan bir gün sonra el feneri kullanarak gözlemimizi yapabiliriz.        Balıkların çoğunluğu yumurtalarını yerler. Bu sebeple, yavru bakımı yapan balıklar hariç olmak üzere, yumurtlama olur olmaz damızlıklar akvaryumdan alınmalıdır.        Yumurtlama olduktan sonra akvaryum karartılmalı ve sürekli olarak direkt ışık verilmemelidir. Ancak belli aralıklarla el feneri yardımıyla kontrol edilip, yumurtalarda mantar olup olmadığı izlenmeli, mantarlaşma varsa dikkatli bir şekilde mantarlaşan yumurtalar pipetle akvaryumdan uzaklaştırılmalıdır. Yine yavrular yumurtadan çıktıktan sonra bir süre ışık verilmemesi gerekir.        Yavrular yüzme belirtisi gösterir göstermez ilk yemlemeye başlanmalıdır. Özelikle yavrularda yedek besin deposu bittiğinde en kısa sürede canlı yemle beslenmesi gerekir. Yem miktarı yavruların tüketebileceği kadar olmalı, akvaryumda yem artığı kalmamalı ve zemin kirlenmemelidir. 1- ÇEVRE ŞARTLARINA BAĞLI HASTALIKLAR     1.1- ZEHİRLENMELER         1.1.1- Oksijen Azlığı ve Fazlalığı         1.1.2- Karbondioksit Zehirlenmesi         1.1.3- Amonyak Zehirlenmesi         1.1.4- Ağır Metal Zehirlenmeleri         1.1.5- İnsektisit (Böcek İlaçları) Zehirlenmeleri         1.1.6.- Klordan Kaynaklanan Zararlar     1.2- pH DEĞİŞİMİNDEN KAYNAKLANAN HASTALIKLAR         1.2.1- Asit Hastalığı         1.2.2- Baz Hastalığı     1.3- SİNDİRİM SİSTEMİ HASTALIKLARI         1.3.1- Mide ve Bağırsak İltihabı         1.3.2- Organların Yağlanması 2- VİRUS, BAKTERİ VE MANTAR HASTALIKLARI     2.1- VİRAL HASTALIKLAR         2.1.1- Lenf Kistleri (Lymphosistis)     2.2- BAKTERİYEL HASTALIKLAR         2.2.1- Kuyruk ve Yüzgeç Çürümesi         2.2.2- Yüzme Kesesi İltihaplanması         2.2.3- Balık Veremi (Tüberküloz)         2.2.4- Pamukçuk Hastalığı (Columnaris)         2.2.5- Septisemi     2.3- MANTARLARDAN KAYNAKLANAN HASTALIKLAR         2.3.1- Mantar Hastalığı (Saprolegnia)         2.3.2- Ichtyoponus (Ichtyosporidium) 3-PARAZİTER HASTALIKLAR     3.1- PROTOZOON (TEK HÜCRELİ HAYVANSAL MİKROORGANİZMALAR) HASTALIKLARI         3.1.1- Dış Protozoon Hastalıkları (Deri ve Solungaçlarda renk değişikliği ve yumru benzeri oluşumlar yapan Protozoonlar)             3.1.1.1- Costia             3.1.1.2- Chilodonella             3.1.1.3- Trichodina             3.1.1.4- Beyaz Benek Hastalığı             3.1.1.5- Colisa Hastalığı             3.1.1.6- Mercan Hastalığı             3.1.1.7- Kadife Hastalığı             3.1.1.8- Düğmecik Hastalığı/Nodüler Hastalık             3.1.1.9- Deniz Balıklarının Beyaz Benek Hastalığı         3.1.2- İç Protozoon Hastalıkları             3.1.2.1- Hexamita             3.1.2.2- Neon Hastalığı/ Plistophera Hastalığı             3.1.2.3- Dönme Hastalığı             3.1.2.4- Uyku Hastalığı     3.2- TREMATOD (YASSI SOLUCANLAR) HASTALIKLARI         3.2.1- Gyrodactylus         3.2.2- Dactylogyrus         3.2.3- Göz Kurdu         3.2.4- Kan Kurdu         3.2.5- Siyah Leke Hastalığı     3.3- KABUKLU PARAZİTER HAYVANLARDAN KAYNAKLANAN HASTALIKLAR         3.3.1- Balık Biti/Kenesi (Argulus)         3.3.2- Çapa Kurdu/Balık Sülüğü (Lernaea) AKVARYUMDA BALIK BAKIMININ TEMEL KURALLARI: